Sự ra đời của chế định "luật sư công" theo Nghị quyết 24/2026/QH16 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong tiến trình cải cách tư pháp tại Việt Nam. Lần đầu tiên, cán bộ, công chức, viên chức và sĩ quan lực lượng vũ trang có cơ hội chính thức hành nghề luật sư trong khu vực công, góp phần bảo vệ tối đa lợi ích của Nhà nước và nhân dân.
Bước đột phá từ Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công
Ngày 24/04/2026, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết 24/2026/QH16 về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công. Nghị quyết này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026, mở ra một cơ chế pháp lý hoàn toàn mới cho đội ngũ làm công tác pháp luật trong khu vực nhà nước.
Chế định luật sư công được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để nhu cầu tư vấn pháp lý chuyên sâu, đại diện tranh tụng bảo vệ lợi ích quốc gia, lợi ích của các cơ quan nhà nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Đây là lực lượng nòng cốt, hoạt động chuyên nghiệp và chỉ phục vụ cho khu vực công.
Chế định luật sư công mở ra cơ hội lớn cho cán bộ, công chức ngành pháp luật (ảnh minh họa)
Ai có thể trở thành "luật sư công"?
Theo quy định tại Điều 5 Nghị quyết 24/2026/QH16, các đối tượng có thể trở thành luật sư công bao gồm: cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, và người làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, để được công nhận là luật sư công, các cá nhân này phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe sau:
- Có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính; - Có đủ tiêu chuẩn luật sư theo quy định của Luật Luật sư 2006; - Có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ, việc pháp lý phức tạp theo quy định của Chính phủ.
Quy định này đảm bảo rằng đội ngũ luật sư công không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải có bề dày kinh nghiệm thực tiễn, đủ khả năng đương đầu với các vụ việc pháp lý phức tạp, đặc biệt là các tranh chấp quốc tế.
Danh sách các Bộ và địa phương thực hiện thí điểm
Chế định này không áp dụng đại trà ngay lập tức mà được thực hiện thí điểm có lộ trình. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 1 Nghị quyết 24/2026/QH16, Quốc hội quy định việc thí điểm được tổ chức thực hiện tại:
- 8 Bộ ngành Trung ương: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường.
- 10 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Khánh Hòa và Lâm Đồng.
Việc lựa chọn các Bộ và địa phương trọng điểm này nhằm đánh giá toàn diện tính hiệu quả, những vướng mắc phát sinh trước khi quyết định luật hóa chính thức chế định này trên phạm vi cả nước.
Luật sư công đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước (ảnh minh họa)
Phạm vi hoạt động và những điều cấm đối với luật sư công
Luật sư công thực hiện các công việc có tính chất pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị, doanh nghiệp nhà nước. Phạm vi công việc cụ thể bao gồm:
- Tư vấn pháp lý, đại diện, tham gia tố tụng và giải quyết các tranh chấp trong nước và quốc tế về đầu tư, thương mại, hành chính, dân sự;
- Tham gia vào quá trình thi hành án dân sự, hành chính;
- Tư vấn pháp lý trong quá trình xây dựng và triển khai các dự án phát triển kinh tế – xã hội lớn của địa phương và đất nước;
- Tham gia giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài.
Để tránh xung đột lợi ích và bảo đảm tính khách quan, Nghị quyết 24/2026/QH16 cũng quy định rõ những hành vi bị nghiêm cấm đối với luật sư công:
- Tuyệt đối không được phép cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng ngoài khu vực nhà nước; - Không được tiết lộ thông tin liên quan đến vụ việc hoặc công việc pháp lý được giao khi chưa được phép; - Nghiêm cấm móc nối, giao dịch để làm trái quy định pháp luật trong quá trình giải quyết vụ việc; - Không được lợi dụng danh nghĩa luật sư công để trục lợi cá nhân.
Bên cạnh đó, hoạt động của luật sư công được thiết kế để không trùng lặp với hoạt động pháp chế hiện tại của các cơ quan, tổ chức và không bao gồm hoạt động trợ giúp pháp lý vốn thuộc chức năng của các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.
Lời khuyên thiết thực cho cán bộ, công chức muốn chuyển hướng
Nếu bạn đang là cán bộ, công chức, viên chức hoặc sĩ quan lực lượng vũ trang công tác trong lĩnh vực pháp luật tại các đơn vị thí điểm và có nguyện vọng trở thành luật sư công, ngay từ bây giờ (tháng 05/2026), bạn cần chủ động chuẩn bị:
- Rà soát điều kiện chứng chỉ: Đảm bảo bản thân đã có Chứng chỉ hành nghề luật sư hoặc đủ điều kiện để được cấp chứng chỉ theo quy định của Luật Luật sư 2006.
- Tích lũy hồ sơ kinh nghiệm: Chuẩn bị các tài liệu chứng minh có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật hoặc giải quyết các vụ việc pháp lý phức tạp.
- Cập nhật hướng dẫn mới: Theo dõi sát sao các Nghị định hướng dẫn chi tiết của Chính phủ về việc tập sự hành nghề, kiểm tra kết quả tập sự và quy định tiêu chuẩn cho từng vị trí việc làm cụ thể sẽ được ban hành trong thời gian tới để kịp thời nộp hồ sơ khi chế định chính thức vận hành vào ngày 01/10/2026.