Ngày 18/04/2011, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 29/2011/NĐ-CP quy định về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và cam kết bảo vệ môi trường. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc siết chặt quản lý nhà nước về môi trường đối với các dự án đầu tư tại Việt Nam trong giai đoạn mới.
Danh mục 146 nhóm dự án trọng điểm phải lập báo cáo ĐTM
Theo quy định tại Điều 12 Nghị định 29/2011/NĐ-CP, Chính phủ đã xác lập danh mục gồm 146 nhóm dự án bắt buộc phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Các dự án này trải dài trên 19 lĩnh vực kinh tế - xã hội then chốt, bao gồm:
- Xây dựng và hạ tầng: Các dự án khu đô thị, khu công nghiệp, khu chế xuất.
- Năng lượng và phóng xạ: Nhà máy thủy điện, nhiệt điện, các cơ sở sử dụng năng lượng nguyên tử.
- Giao thông vận tải: Đường cao tốc, sân bay, bến cảng có quy mô lớn.
- Sản xuất công nghiệp: Hóa chất, dược phẩm, mỹ phẩm, dệt nhuộm, may mặc, và chế biến thực phẩm.
- Xử lý chất thải: Các cơ sở xử lý chất thải nguy hại, bãi chôn lấp rác thải tập trung.
Việc xác định rõ danh mục này giúp các chủ đầu tư chủ động hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ pháp lý, đồng thời giúp cơ quan quản lý dễ dàng giám sát các nguồn thải tiềm năng gây ô nhiễm.
Trách nhiệm của chủ đầu tư và quy trình thực hiện
Chủ dự án có trách nhiệm tự lập hoặc thuê các tổ chức tư vấn có đủ điều kiện năng lực theo quy định tại Điều 16 Nghị định 29/2011/NĐ-CP để thực hiện báo cáo ĐTM. Đặc biệt, báo cáo này phải được tiến hành đồng thời với quá trình lập dự án đầu tư (báo cáo nghiên cứu khả thi).
Một điểm mới đáng chú ý là quy định về việc lập lại báo cáo ĐTM. Cụ thể, chủ đầu tư phải lập lại báo cáo trong các trường hợp sau:
- Thay đổi địa điểm thực hiện dự án so với phương án ban đầu.
- Dự án không được triển khai thực hiện trong thời gian 36 tháng kể từ ngày có quyết định phê duyệt báo cáo ĐTM.
- Thay đổi quy mô, công suất hoặc công nghệ làm gia tăng tác động xấu đến môi trường.
Cơ chế tham vấn cộng đồng: Đảm bảo tính khách quan
Trong quá trình lập báo cáo, Điều 14 Nghị định 29/2011/NĐ-CP nhấn mạnh vai trò của cộng đồng. Chủ dự án bắt buộc phải tham vấn ý kiến của:
"Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thực hiện dự án và đại diện cộng đồng dân cư, tổ chức chịu tác động trực tiếp bởi các hoạt động của dự án."
Kết quả tham vấn phải được thể hiện trung thực trong báo cáo, bao gồm cả các ý kiến đồng thuận và phản đối, nhằm đảm bảo dự án phát triển bền vững và không gây xung đột lợi ích với người dân địa phương.
Hiệu lực thi hành và các văn bản thay thế
Nghị định 29/2011/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/06/2011. Văn bản này thay thế các quy định cũ tại Nghị định 80/2006/NĐ-CP và Nghị định 21/2008/NĐ-CP. Việc ban hành Nghị định này dựa trên căn cứ của Luật Bảo vệ môi trường 2005, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.