Sự thay đổi mang tính chiến lược của lực lượng bảo vệ biển
Ngày 27/08/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định 96/2013/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 86/2009/NĐ-CP. Điểm nhấn quan trọng nhất của văn bản này chính là việc chính thức đổi tên Cục Cảnh sát biển thành Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển, một bước đi chiến lược nhằm kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực quản lý biển đảo của Việt Nam.
Nâng tầm vị thế và tổ chức bộ máy
Việc chuyển đổi từ mô hình "Cục" sang "Bộ Tư lệnh" không đơn thuần là thay đổi danh xưng mà còn là sự thay đổi về chất trong công tác tổ chức. Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 96/2013/NĐ-CP, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển có tư cách pháp nhân, có con dấu hình Quốc huy và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước. Đặc biệt, kinh phí hoạt động của lực lượng sẽ được ghi riêng một mục trong tổng kinh phí của Bộ Quốc phòng, tạo sự chủ động và minh bạch trong quản lý ngân sách quốc phòng dành cho biển đảo.
Tên giao dịch quốc tế mới: Vietnam Coast Guard
Một thay đổi đáng chú ý khác mang tính hội nhập quốc tế sâu rộng là tên giao dịch quốc tế. Thay vì cụm từ "Vietnam Marine Police" vốn dễ gây hiểu lầm là lực lượng cảnh sát thông thường, lực lượng sẽ chính thức sử dụng tên tiếng Anh là Vietnam Coast Guard. Điều này giúp đồng nhất với thông lệ quốc tế, khẳng định vai trò là lực lượng chuyên trách của Nhà nước trong việc thực thi pháp luật và bảo vệ an ninh trên các vùng biển và thềm lục địa.
"Cảnh sát biển Việt Nam là lực lượng chuyên trách của Nhà nước, hoạt động theo các quy định của pháp luật Việt Nam; tôn trọng và tuân thủ các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên."
Kiện toàn bộ máy lãnh đạo và chức danh
Cơ cấu lãnh đạo cũng có sự thay đổi tương ứng để phù hợp với quy mô của một Bộ Tư lệnh. Chức danh Cục trưởng Cục Cảnh sát biển được đổi thành Tư lệnh Cảnh sát biển. Các vị trí chủ chốt bao gồm Tư lệnh, Chính ủy, Phó Chính ủy và các Phó Tư lệnh sẽ do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm dựa trên đề nghị của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Sự thay đổi này căn cứ trực tiếp vào Pháp lệnh lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam năm 2008 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 12 tháng 10 năm 2013. Đây được xem là dấu mốc quan trọng để lực lượng Cảnh sát biển tiến lên chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, đặc biệt là trong bối cảnh tranh chấp biển đảo đang có nhiều diễn biến phức tạp.