Trong quan hệ lao động, việc bị sa thải (kỷ luật buộc thôi việc) là một cú sốc lớn đối với bất kỳ người lao động nào. Bên cạnh nỗi lo về việc tìm kiếm công việc mới, nhiều người còn hoang mang không biết liệu mình có được hưởng trợ cấp thất nghiệp để trang trải cuộc sống trong thời gian khó khăn này hay không. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật hiện hành năm 2018 để giải đáp thắc mắc này.
Người lao động bị sa thải có được hưởng trợ cấp thất nghiệp?
Đây là câu hỏi mà rất nhiều người lao động quan tâm khi đối mặt với quyết định kỷ luật sa thải từ phía doanh nghiệp. Theo quy định tại Luật Việc làm 2013, trợ cấp thất nghiệp là chế độ nhằm bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi bị mất việc làm.
Căn cứ vào khoản 1 Điều 49 Luật Việc làm 2013, người lao động đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, trừ các trường hợp sau đây:
- Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc trái pháp luật;
- Hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng ngày.
Như vậy, pháp luật chỉ loại trừ trường hợp "đơn phương chấm dứt trái luật", còn việc bị doanh nghiệp sa thải (dù là do lỗi của người lao động dẫn đến bị kỷ luật) vẫn được coi là một hình thức chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp về mặt thủ tục để xét hưởng bảo hiểm. Do đó, người lao động bị sa thải vẫn hoàn toàn có cơ hội nhận trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng đủ các điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm.
Điều kiện chi tiết để nhận trợ cấp thất nghiệp năm 2018
Để chính thức nhận được khoản tiền trợ cấp này, người lao động bị sa thải cần thỏa mãn đồng thời 04 điều kiện được quy định tại Điều 49 Luật Việc làm 2013:
- Đã chấm dứt hợp đồng lao động: Có quyết định sa thải hoặc quyết định kỷ luật buộc thôi việc hợp lệ.
- Thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp:
- Đối với hợp đồng không xác định thời hạn hoặc có thời hạn: Đã đóng từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi bị sa thải.
- Đối với hợp đồng mùa vụ hoặc công việc nhất định (từ 03 - dưới 12 tháng): Đã đóng từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 36 tháng trước khi bị sa thải.
- Nộp hồ sơ đúng hạn: Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Trung tâm dịch vụ việc làm trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.
- Chưa tìm được việc làm: Sau 15 ngày kể từ ngày nộp hồ sơ mà vẫn chưa có việc làm mới (trừ các trường hợp như đi nghĩa vụ quân sự, bị tạm giam, đi lao động nước ngoài...).
Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp được tính như thế nào?
Mức hưởng hàng tháng là một con số cụ thể dựa trên quá trình đóng bảo hiểm của bạn. Theo quy định, mức hưởng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp.
Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định mức trần tối đa để đảm bảo cân đối quỹ. Cụ thể, mức hưởng hàng tháng không quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động thực hiện chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định. Trong năm 2018, mức lương tối thiểu vùng được áp dụng theo quy định tại Nghị định 141/2017/NĐ-CP.
"Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp nhưng tối đa không quá 05 lần mức lương cơ sở đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định hoặc không quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng theo quy định của Bộ luật lao động đối với người lao động đóng bảo hiểm thất nghiệp theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định tại thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc."
Hồ sơ và thủ tục cần chuẩn bị
Theo hướng dẫn tại Điều 16 Nghị định 28/2015/NĐ-CP, bộ hồ sơ bao gồm:
- Đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp: Theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định.
- Giấy tờ chứng minh chấm dứt hợp đồng: Bản chính hoặc bản sao có chứng thực của Quyết định sa thải hoặc Quyết định kỷ luật buộc thôi việc.
- Sổ bảo hiểm xã hội: Đã được cơ quan bảo hiểm chốt quá trình đóng.
Lưu ý quan trọng: Người lao động phải trực tiếp nộp hồ sơ tại Trung tâm dịch vụ việc làm tại địa phương nơi mình muốn nhận trợ cấp (không nhất thiết phải là nơi làm việc cũ). Thời hạn 03 tháng là thời hạn "vàng", nếu quá hạn này, quá trình đóng bảo hiểm của bạn sẽ được bảo lưu cho lần thất nghiệp sau chứ không được chi trả ngay.
Hy vọng những thông tin trên đã giúp quý độc giả hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình. Dù bị sa thải là điều không ai mong muốn, nhưng nắm vững luật pháp sẽ giúp bạn bảo vệ được quyền lợi chính đáng của bản thân trong giai đoạn chuyển giao công việc.