Căn cứ pháp lý và bối cảnh điều chỉnh danh sách
Ngày 22/01/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 103/QĐ-TTg về việc phê duyệt bổ sung, điều chỉnh và đổi tên danh sách thôn đặc biệt khó khăn, xã khu vực I, II, III thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016 - 2020.
Quyết định này được đưa ra dựa trên cơ sở Luật Tổ chức Chính phủ 2015, Nghị quyết 100/2015/QH13 và Nghị quyết 76/2014/QH13 nhằm đẩy mạnh mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020.
Bổ sung 67 thôn vào danh sách đặc biệt khó khăn
Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 1 Quyết định 103/QĐ-TTg, có 67 thôn được bổ sung vào danh sách đặc biệt khó khăn do chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai hoặc do quá trình chia tách, thành lập mới.
Cụ thể, các địa phương có số lượng thôn bổ sung lớn bao gồm:
- Hòa Bình: Bổ sung 23 thôn thuộc 05 huyện (Đà Bắc, Kim Bôi, Lạc Sơn, Tân Lạc, Mai Châu).
- Lào Cai: Bổ sung 17 thôn thuộc 06 huyện (Si Ma Cai, Bát Xát, Văn Bàn, Bắc Hà, Bảo Yên, Mường Khương).
- Đắk Lắk: Bổ sung 13 thôn thuộc 03 huyện (Krông Bông, Cư M’gar, Krông Năng).
- Nghệ An: Bổ sung 07 thôn thuộc 03 huyện (Con Cuông, Quế Phong, Quỳnh Lưu).
Ngoài ra, các tỉnh Bắc Giang, Kon Tum, Lai Châu và Yên Bái cũng có một số thôn được đưa vào danh sách này để đảm bảo các chính sách an sinh xã hội được thực hiện kịp thời.
104 thôn chính thức thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn
Bên cạnh việc bổ sung, Chính phủ cũng ghi nhận sự nỗ lực vươn lên của nhiều địa phương khi phê duyệt 104 thôn thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn so với danh sách tại Quyết định 582/QĐ-TTg.
Dẫn đầu về số lượng thôn thoát nghèo là tỉnh Lào Cai với 57 thôn, tiếp theo là Hòa Bình (29 thôn), Yên Bái (15 thôn), Đồng Nai (02 thôn) và Bắc Giang (01 thôn). Đây là minh chứng cho hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia trong việc cải thiện đời sống người dân vùng sâu, vùng xa.
Điều chỉnh khu vực xã và hiệu lực thi hành
Tại Điều 2 Quyết định 103/QĐ-TTg quy định rõ về thời điểm thụ hưởng chính sách:
"Các thôn đặc biệt khó khăn, xã khu vực III, khu vực II, khu vực I được phê duyệt bổ sung, điều chỉnh tại Điều 1 của Quyết định này được hưởng các chính sách hiện hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2019. Các thôn thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn nêu tại Phụ lục III của Quyết định này thôi hưởng các chính sách áp dụng đối với thôn đặc biệt khó khăn kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2019."
Việc điều chỉnh này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực ngân sách mà còn đảm bảo tính công bằng, tập trung hỗ trợ cho những nơi thực sự còn khó khăn theo đúng tiêu chí tại Quyết định 50/2016/QĐ-TTg.
Thủ tướng Chính phủ giao Ủy ban Dân tộc phối hợp với các Bộ ngành liên quan hướng dẫn điều tiết kinh phí đã phân bổ cho các địa phương theo đúng quy định tại Điều 3 Quyết định 103/QĐ-TTg.