Trong bối cảnh Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 vừa được Quốc hội thông qua và chuẩn bị có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, một trong những vấn đề nhận được sự quan tâm lớn nhất của dư luận chính là việc thay đổi phân hạng Giấy phép lái xe (GPLX). Đặc biệt, sự biến mất của hạng B1, B2 cũ để thay thế bằng hạng B mới đang gây ra không ít nhầm lẫn cho người dân.
Mẫu Giấy phép lái xe hiện đại sẽ có những thay đổi về phân hạng từ năm 2025 (ảnh minh họa)
1. Cuộc "cách tân" phân hạng: Chỉ còn hạng B thay cho B1 và B2 cũ
Theo quy định tại khoản 1 Điều 57 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, danh mục các hạng GPLX đã được tinh gọn đáng kể. Điểm đáng chú ý nhất là việc gộp các hạng B1 (số tự động), B1 và B2 hiện nay thành một hạng duy nhất là hạng B.
Cụ thể, người sở hữu bằng lái xe hạng B từ năm 2025 sẽ được phép điều khiển:
- Xe ô tô chở người đến 08 chỗ (không kể chỗ của người lái xe);
- Xe ô tô tải và ô tô chuyên dùng có khối lượng toàn bộ theo thiết kế đến 3.500 kg;
- Các loại xe ô tô quy định cho bằng lái xe hạng B kéo rơ moóc có khối lượng toàn bộ theo thiết kế đến 750 kg.
Trong khi đó, hạng B1 theo luật mới sẽ mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Nó không còn dành cho xe ô tô con như trước mà được cấp cho người lái xe mô tô 03 bánh và các loại xe quy định cho GPLX hạng A1.
2. So sánh chi tiết: Bằng B1 hiện hành và bằng B từ năm 2025
Để thấy rõ sự khác biệt, chúng ta cần nhìn lại quy định tại Điều 16 Thông tư 12/2017/TT-BGTVT đang áp dụng ở thời điểm hiện tại (tháng 12/2024). Hiện nay, bằng B1 được chia làm hai loại: B1 số tự động và B1 (số sàn), cả hai đều không được hành nghề lái xe.
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở phạm vi điều khiển và mục đích sử dụng:
- Về loại xe: Bằng B mới (2025) cho phép lái cả xe số sàn và số tự động, trong khi bằng B1 số tự động hiện nay chỉ được lái xe không có cần số sàn.
- Về hành nghề: Bằng B2 hiện nay cho phép kinh doanh vận tải (taxi, vận tải hàng hóa), còn bằng B mới cũng sẽ bao hàm khả năng này cho các dòng xe dưới 3.500 kg và dưới 9 chỗ.
- Về đối tượng: Bằng B1 từ năm 2025 thực chất là "hạ cấp" xuống dành cho xe mô tô 3 bánh, một sự thay đổi tên gọi có thể gây bỡ ngỡ cho những ai đã quen với khái niệm cũ.
Người dân cần nắm rõ quy định mới để lựa chọn hạng bằng lái phù hợp với nhu cầu thực tế (ảnh minh họa)
3. Số phận của những tấm bằng B1, B2 đã cấp trước năm 2025
Đây là câu hỏi mà hàng triệu tài xế đang thắc mắc. Liệu có phải đi đổi bằng ngay khi bước sang năm 2025? Câu trả lời nằm ở điều khoản chuyển tiếp tại Điều 89 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.
"Giấy phép lái xe được cấp trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành được tiếp tục sử dụng theo thời hạn ghi trên Giấy phép lái xe."
Như vậy, bạn hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng tấm bằng hiện có cho đến khi hết hạn. Tuy nhiên, khi đến hạn đổi hoặc nếu bạn có nhu cầu đổi sớm, quy tắc chuyển đổi sẽ như sau:
- Bằng B1 số tự động: Đổi sang bằng hạng B nhưng kèm điều kiện hạn chế chỉ được lái xe số tự động.
- Bằng B1 (số sàn) và B2: Đổi sang bằng hạng B hoặc hạng C1 (nếu muốn lái xe tải lớn hơn) và chứng chỉ điều khiển xe máy chuyên dùng.
4. Bảng đối chiếu nhanh phân hạng GPLX cũ và mới
Dưới đây là bảng tổng hợp giúp bạn có cái nhìn trực quan nhất về sự thay đổi này:
| Hạng GPLX hiện hành (đến 31/12/2024) | Hạng GPLX tương ứng (từ 01/01/2025) |
|---|---|
| B1 số tự động: Xe dưới 9 chỗ, tải dưới 3.5 tấn (không kinh doanh). | Hạng B: (Ghi chú hạn chế xe số tự động). |
| B1 số sàn: Xe dưới 9 chỗ, tải dưới 3.5 tấn (không kinh doanh). | Hạng B: Được lái cả số sàn và tự động. |
| B2: Xe dưới 9 chỗ, tải dưới 3.5 tấn (được kinh doanh). | Hạng B: Bao gồm cả quyền kinh doanh vận tải. |
| A1: Xe mô tô hai bánh đến 175cm3. | Hạng A1: Xe mô tô hai bánh đến 125cm3 hoặc động cơ điện đến 11kW. |
Việc điều chỉnh phân hạng này nhằm mục đích tương thích với các công ước quốc tế về giao thông đường bộ mà Việt Nam tham gia, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc quản lý và đào tạo lái xe trong thời đại mới. Người dân khi đăng ký học lái xe trong giai đoạn cuối năm 2024 cần lưu ý lộ trình này để có kế hoạch thi sát hạch phù hợp nhất với nhu cầu cá nhân.