Hoạt động kiểm toán độc lập đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính minh bạch và tin cậy của thông tin tài chính. Tuy nhiên, thực tế thời gian qua đã phát hiện không ít sai phạm gây hậu quả nghiêm trọng. Để siết chặt kỷ cương, Chính phủ đã ban hành Nghị định 228/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán độc lập, thay thế các quy định cũ tại Nghị định 41/2018/NĐ-CP.
Thời hiệu xử phạt tăng "khủng" từ 1 năm lên 5 năm
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở Điều 3 Nghị định 228/2025/NĐ-CP. Nếu như trước đây, thời hiệu xử phạt chỉ là 01 năm, khiến nhiều hành vi vi phạm tinh vi dễ dàng "thoát" án phạt do hết thời gian truy cứu, thì nay con số này đã được nâng lên thành 05 năm.
"Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán độc lập là 05 năm."
Việc kéo dài thời hiệu này cho phép các cơ quan chức năng có đủ thời gian để thanh tra, kiểm tra và phát hiện các sai phạm thường có độ trễ lớn trong báo cáo tài chính và hồ sơ kiểm toán.
Mức phạt tiền tối đa tăng gấp 20 lần: Lên đến 2 tỷ đồng
Căn cứ theo Điều 6 Nghị định 228/2025/NĐ-CP, khung hình phạt tiền đã được điều chỉnh tăng mạnh để đảm bảo tính răn đe:
- Đối với cá nhân: Mức phạt tối đa tăng từ 50 triệu đồng lên 01 tỷ đồng.
- Đối với tổ chức: Mức phạt tối đa tăng từ 100 triệu đồng lên 02 tỷ đồng.
Sự gia tăng đột biến này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc làm trong sạch thị trường kiểm toán, buộc các đơn vị phải cẩn trọng tối đa trong từng con số.
Siết chặt quy định về giao kết hợp đồng kiểm toán
Tại Điều 9 Nghị định 228/2025/NĐ-CP, các hành vi vi phạm về hợp đồng kiểm toán không còn chỉ dừng lại ở mức cảnh cáo. Việc giao kết hợp đồng không đầy đủ nội dung sẽ bị phạt từ 5 - 10 triệu đồng. Đặc biệt, hành vi thực hiện kiểm toán trước rồi mới ký hợp đồng sau sẽ bị phạt nặng từ 30 - 40 triệu đồng.
Tăng nặng chế tài đối với các hành vi gian lận, hối lộ trong kiểm toán
Các hành vi mang tính chất cố ý làm sai lệch kết quả kiểm toán đã được đưa vào tầm ngắm với mức phạt cực nặng tại Điều 29 Nghị định 228/2025/NĐ-CP. Cụ thể, các hành vi mua chuộc, hối lộ, thông đồng hoặc đe dọa thành viên đoàn kiểm toán sẽ bị phạt từ 100 - 200 triệu đồng. Nếu tái phạm lần thứ 2 trở đi, mức phạt có thể lên tới 400 triệu đồng.
Trách nhiệm của đơn vị có lợi ích công chúng: Không còn là chuyện nhỏ
Theo Điều 30 Nghị định 228/2025/NĐ-CP, các đơn vị có lợi ích công chúng nếu không tổ chức kiểm toán nội bộ hoặc không xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ sẽ đối mặt với mức phạt từ 80 - 100 triệu đồng, thay vì mức 10 - 20 triệu đồng như trước đây.
Việc cập nhật và tuân thủ các quy định mới tại Nghị định 228/2025/NĐ-CP không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách để các doanh nghiệp bảo vệ uy tín và sự phát triển bền vững của mình trên thị trường tài chính.