Bước sang năm 2026, cộng đồng kế toán và doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với những thay đổi mang tính hệ thống trong công tác quản lý tài chính và thực thi nghĩa vụ thuế. Việc nắm bắt kịp thời các quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình vận hành mà còn là "lá chắn" quan trọng trước những chế tài xử phạt ngày càng nghiêm khắc.
1. Chế độ kế toán mới theo Thông tư 99/2025/TT-BTC: Tự chủ và linh hoạt hơn
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC. Quy định mới này mang lại quyền tự chủ cao hơn cho doanh nghiệp trong việc thiết kế hệ thống chứng từ và sổ sách kế toán, miễn là đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi của Luật Kế toán 2015.
Hệ thống tài khoản kế toán cũng được tinh gọn và cập nhật để phản ánh chính xác các giao dịch kinh tế hiện đại. Đáng chú ý là việc bổ sung các tài khoản liên quan đến tài sản sinh học (TK 215) hay chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu (TK 82112). Điều này đòi hỏi đội ngũ kế toán phải cập nhật kiến thức chuyên môn để thực hiện chuyển đổi số dư và hạch toán chính xác ngay từ ngày 01/01/2026.
2. "Mạnh tay" xử phạt vi phạm hóa đơn theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP
Nếu như trước đây, mức phạt cho hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm thường ở mức vừa phải, thì từ ngày 16/01/2026, Nghị định 310/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP) sẽ áp dụng mức phạt lũy tiến cực cao. Cụ thể, mức phạt tối đa cho hành vi không lập hóa đơn có thể lên tới 80 triệu đồng.
Sự thay đổi này gửi đi một thông điệp rõ ràng từ cơ quan quản lý: Sự minh bạch và tính kịp thời trong giao dịch hóa đơn điện tử là bắt buộc. Doanh nghiệp cần rà soát lại quy trình bán hàng và xuất hóa đơn để tránh những khoản phạt không đáng có, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và uy tín của đơn vị.
3. Những điều chỉnh quan trọng về Thuế TNCN và Thuế Tiêu thụ đặc biệt
Tin vui cho người lao động là mức giảm trừ gia cảnh sẽ được điều chỉnh tăng theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng, giúp giảm bớt áp lực thuế trong bối cảnh chi phí sinh hoạt biến động.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp kinh doanh rượu, bia cần đặc biệt lưu ý lộ trình tăng thuế suất tại Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025. Việc tăng thuế suất lên 65% đối với bia và rượu trên 20 độ từ ngày 01/01/2026 chắc chắn sẽ tác động lớn đến giá thành và chiến lược kinh doanh của các đơn vị trong ngành này.
4. Quy định riêng cho doanh nghiệp môi giới bảo hiểm
Đối với các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực đặc thù, Thông tư 101/2025/TT-BTC đã đưa ra các hướng dẫn chi tiết về việc trích lập Quỹ dự trữ bắt buộc và thời điểm ghi nhận doanh thu. Điểm mới quan trọng là việc ưu tiên áp dụng các quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm khi có sự khác biệt với chế độ kế toán chung, giúp tháo gỡ những vướng mắc thực tế cho doanh nghiệp.
Tóm lại, năm 2026 không chỉ là năm của những con số mà còn là năm của sự chuyển mình về tư duy quản lý pháp lý. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật và thực thi nghiêm túc các quy định mới để đảm bảo sự phát triển bền vững.