Bước ngoặt mới cho lộ trình Net Zero của Việt Nam
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, Việt Nam đang đẩy mạnh các biện pháp quản lý phát thải khí nhà kính. Một trong những cột mốc quan trọng nhất là việc ban hành Thông tư 11/2026/TT-BNNMT. Văn bản này không chỉ đơn thuần là quy định kỹ thuật mà còn là nền tảng để vận hành thị trường các-bon nội địa một cách minh bạch và hiệu quả.
1. Quản lý tập trung: Mỗi doanh nghiệp chỉ một 'chìa khóa' duy nhất
Điểm mới đáng chú ý tại Điều 6 Thông tư 11/2026/TT-BNNMT chính là nguyên tắc cấp tài khoản đăng ký. Thay vì quản lý phân tán, mỗi tổ chức giờ đây chỉ được cấp duy nhất một tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia, gắn chặt với mã số thuế.
"Cơ quan, tổ chức được cấp tài khoản đăng ký chỉ được cấp duy nhất một tài khoản đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia. Trường hợp cơ quan, tổ chức có nhiều hơn 01 cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính thì cơ quan, tổ chức đó sử dụng tài khoản đăng ký được cấp để thực hiện quản lý, theo dõi các hạn ngạch phát thải khí nhà kính và thực hiện nghĩa vụ tuân thủ theo từng cơ sở."
Quy định này giúp cơ quan quản lý dễ dàng giám sát và ngăn chặn tình trạng khai báo trùng lặp, đồng thời giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình báo cáo nội bộ.
2. Cơ chế ký gửi và lưu ký: Minh bạch hóa tài sản xanh
Lần đầu tiên, quy trình ký gửi hạn ngạch và tín chỉ các-bon được quy định chi tiết tại Điều 14 Thông tư 11/2026/TT-BNNMT. Doanh nghiệp muốn giao dịch phải thực hiện ký gửi qua Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam.
Việc này biến tín chỉ các-bon thành một loại tài sản số có thể định giá và trao đổi dễ dàng, mở đường cho sự hình thành của sàn giao dịch các-bon chính thức tại Việt Nam.
3. Linh hoạt trong vay mượn hạn ngạch phát thải
Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong các giai đoạn sản xuất biến động, Điều 19 Thông tư 11/2026/TT-BNNMT cho phép vay mượn hạn ngạch từ giai đoạn kế tiếp. Tuy nhiên, việc vay mượn phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện tại Nghị định 119/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 06/2022/NĐ-CP).
4. Cảnh báo đỏ: Nghĩa vụ báo cáo sự cố trong 24 giờ
An toàn thông tin là ưu tiên hàng đầu. Theo khoản 3 Điều 23 Thông tư 11/2026/TT-BNNMT, bất kỳ sự cố nào ảnh hưởng đến quyền truy cập hoặc làm sai lệch dữ liệu tài khoản đều phải được báo cáo trong vòng 24 giờ. Đây là quy định khắt khe buộc doanh nghiệp phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro số.
Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý
Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát danh mục phát thải, đào tạo đội ngũ nhân sự chuyên trách và chuẩn bị sẵn sàng các hồ sơ pháp lý để đăng ký tài khoản quốc gia. Việc nắm bắt sớm các quy định tại Thông tư 11/2026/TT-BNNMT sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ đúng luật mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong nền kinh tế các-bon thấp.