Bạo lực gia đình từ lâu đã trở thành vấn nạn nhức nhối, gây ra những tổn thương sâu sắc không chỉ về thể xác mà còn cả tinh thần, đặc biệt là đối với phụ nữ. Tuy nhiên, không ít nạn nhân vẫn chọn cách im lặng vì rào cản tâm lý hoặc chưa nắm rõ các quyền lợi được pháp luật bảo vệ. Với sự ra đời của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, các cơ chế bảo vệ nạn nhân đã được thắt chặt và mở rộng hơn bao giờ hết.
Nhận diện hành vi bạo lực gia đình theo quy định mới
Nhiều người vẫn lầm tưởng bạo lực gia đình chỉ là những trận đòn roi. Thực tế, theo Điều 2 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, hành vi này được mở rộng ra nhiều hình thức tinh vi hơn:
"Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình."
Các hành vi điển hình bao gồm: hành hạ, ngược đãi; lăng mạ, xúc phạm danh dự; cô lập, gây áp lực tâm lý thường xuyên; cưỡng ép quan hệ tình dục; cưỡng ép kết hôn hoặc ly hôn; chiếm đoạt hoặc hủy hoại tài sản riêng; và đặc biệt là hành vi kiểm soát thu nhập nhằm tạo tình trạng phụ thuộc về tài chính.
Mức xử phạt nghiêm khắc đối với kẻ bạo hành
Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định các chế tài rất nghiêm khắc đối với hành vi bạo lực gia đình, từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.
1. Xử phạt vi phạm hành chính
Theo quy định tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các mức phạt tiền đã tăng mạnh để răn đe:
- Phạt từ 5 - 10 triệu đồng: Đối với hành vi đánh đập, gây thương tích cho thành viên gia đình; lăng mạ, chì chiết; ngăn cản quyền thăm nom con cái sau ly hôn.
- Phạt từ 10 - 20 triệu đồng: Đối với hành vi sử dụng các loại vũ khí, công cụ hỗ trợ gây thương tích; không chăm sóc nạn nhân trong thời gian mang thai hoặc nuôi con nhỏ.
- Phạt từ 20 - 30 triệu đồng: Đối với hành vi chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên gia đình.
2. Truy cứu trách nhiệm hình sự
Trong những trường hợp nghiêm trọng, người thực hiện hành vi bạo lực có thể bị truy cứu theo Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình. Hình phạt cao nhất có thể lên đến 05 năm tù giam.
Phụ nữ bị bạo hành cần làm gì để được bảo vệ?
Khi đối mặt với bạo lực, việc đầu tiên và quan trọng nhất là nạn nhân cần phải lên tiếng. Điều 9 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 quy định rõ nạn nhân có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ tính mạng, sức khỏe và áp dụng các biện pháp ngăn chặn, cấm tiếp xúc.
Các địa chỉ tiếp nhận tin báo khẩn cấp:
- Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em và phụ nữ: 111
- Công an gần nhất: Gọi 113 hoặc đến trực tiếp trụ sở Công an xã/phường.
- Ủy ban nhân dân cấp xã: Nơi xảy ra vụ việc bạo lực.
- Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng: Các cơ sở bảo trợ xã hội, nhà tạm lánh của Hội Phụ nữ.
Ngoài ra, nạn nhân có thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp Cấm tiếp xúc theo quy định tại Điều 26 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 để đảm bảo an toàn tuyệt đối trong quá trình giải quyết vụ việc.
Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý
Đừng bao giờ coi bạo lực gia đình là "chuyện riêng trong nhà". Sự im lặng vô hình trung sẽ tiếp tay cho hành vi sai trái tiếp diễn. Hãy lưu lại các bằng chứng (hình ảnh vết thương, tin nhắn đe dọa, ghi âm...) và liên hệ ngay với các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước để được tư vấn miễn phí về thủ tục ly hôn, quyền nuôi con và bồi thường thiệt hại.