Tình trạng người lang thang, trẻ em, người cao tuổi hay người khuyết tật xin ăn trên các tuyến đường trọng điểm tại TP.HCM đang có dấu hiệu gia tăng trở lại, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mỹ quan đô thị, an ninh trật tự và tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh tệ nạn xã hội. Trước thực trạng này, ngày 02/06/2026, Ủy ban nhân dân TP.HCM đã chính thức ban hành Công văn số 4665/UBND-VX gửi các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương nhằm siết chặt công tác quản lý, trợ giúp xã hội và kiên quyết xử lý dứt điểm vấn nạn này.

Vì sao TP.HCM vận động người dân không cho tiền trực tiếp người xin ăn?

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Công văn số 4665/UBND-VX là việc UBND TP.HCM giao Ủy ban nhân dân các xã, phường, thị trấn tổ chức các hoạt động truyền thông, nâng cao nhận thức và vận động người dân không cho tiền hoặc hiện vật trực tiếp đối với các đối tượng xin ăn trên đường phố.

Theo phân tích của các cơ quan chức năng, việc cho tiền trực tiếp vô tình tạo ra nguồn thu nhập không chính đáng, gián tiếp tiếp tay cho các đường dây "chăn dắt", trục lợi từ lòng tốt của cộng đồng. Thay vì giúp đỡ trực tiếp trên đường phố, chính quyền Thành phố khuyến khích người dân có lòng hảo tâm thực hiện các hoạt động từ thiện thông qua các kênh chính thống:

• Gửi tiền hoặc hiện vật đóng góp thông qua các quỹ từ thiện của các tổ chức, đơn vị có chức năng thực hiện công tác từ thiện - xã hội được Nhà nước cấp phép.
• Hướng dẫn, hỗ trợ các đối tượng khó khăn tiếp cận với các cơ sở bảo trợ xã hội hoặc chính quyền địa phương để nhận được sự trợ giúp toàn diện và lâu dài.

Tình trạng người lang thang xin ăn trên đường phố TP.HCM gây ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và tiềm ẩn nguy cơ bị chăn dắt, trục lợi (ảnh minh họa)

Kiên quyết xử lý hình sự các đối tượng chăn dắt, trục lợi

Để giải quyết tận gốc vấn đề, Chủ tịch UBND TP.HCM đã giao nhiệm vụ cụ thể cho Công an Thành phố chỉ đạo Công an các địa phương tăng cường tuần tra, kiểm soát chặt chẽ các địa bàn trọng điểm, các giao lộ, khu vực công cộng. Đặc biệt, lực lượng Công an phải tập trung điều tra, làm rõ và xử lý nghiêm các đối tượng có hành vi chăn dắt, xúi giục, lôi kéo hoặc ép buộc trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi đi xin ăn để trục lợi.

Hành vi lợi dụng các đối tượng yếu thế để trục lợi không chỉ vi phạm đạo đức nghiêm trọng mà còn là hành vi vi phạm pháp luật bị xử lý nghiêm khắc theo quy định tại Nghị định 98/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em (văn bản thay thế cho Nghị định 130/2021/NĐ-CP). Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, các đối tượng chăn dắt có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh liên quan đến ngược đãi, hành hạ trẻ em hoặc người yếu thế.

"Nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng, ép buộc, chăn dắt trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi đi xin ăn dưới mọi hình thức. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ để lập hồ sơ, đưa các đối tượng lang thang không nơi cư trú ổn định vào các cơ sở trợ giúp xã hội theo đúng quy định pháp luật."

Giải pháp an sinh xã hội bền vững cho người lang thang

Bên cạnh các biện pháp hành chính và xử lý vi phạm, Công văn số 4665/UBND-VX cũng nhấn mạnh đến các giải pháp nhân văn, bền vững nhằm giúp đỡ người lang thang xin ăn ổn định cuộc sống:

1. Vận động trực tiếp: Chính quyền địa phương phối hợp với các đoàn thể tăng cường tiếp cận, tuyên truyền, vận động người lang thang xin ăn tự nguyện trở về với gia đình, người thân.
2. Hỗ trợ học nghề và việc làm: Đối với những người có khả năng lao động nhưng hoàn cảnh khó khăn, địa phương có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ họ tiếp cận các chính sách vay vốn ưu đãi, đào tạo nghề miễn phí và giới thiệu việc làm phù hợp để họ tự lực cánh sinh.
3. Thực hiện chính sách bảo trợ xã hội: Đối với những trường hợp không xác định được nhân thân, không có nơi cư trú ổn định và thuộc diện cần bảo vệ khẩn cấp, các địa phương tiến hành lập hồ sơ đưa vào các cơ sở trợ giúp xã hội theo quy định tại Nghị định 20/2021/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 76/2024/NĐ-CP).

Đồng thời, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí, các điểm du lịch và cơ sở tôn giáo trên địa bàn cũng được yêu cầu ký cam kết không để xảy ra tình trạng người lang thang xin ăn hoặc giả dạng bán hàng rong, đánh giày, bán vé số để chèo kéo, đeo bám khách du lịch trong khuôn viên quản lý. Sở Du lịch TP.HCM phối hợp chặt chẽ với các địa phương để kiểm tra, giám sát và xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm, bảo vệ hình ảnh du lịch thân thiện, văn minh của Thành phố mang tên Bác.

Việc giải quyết triệt để nạn ăn xin đường phố không chỉ là trách nhiệm của riêng chính quyền mà đòi hỏi sự chung tay, đồng lòng của toàn thể người dân Thành phố. Bằng việc đặt lòng tốt đúng chỗ, hỗ trợ thông qua các tổ chức từ thiện chính thống và tuân thủ các quy định của Luật Trẻ em 2016, Luật Người khuyết tật 2010 và Luật Người cao tuổi năm 2009, chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng một TP.HCM văn minh, nghĩa tình và an toàn hơn.