Trong bối cảnh cả nước đang tăng tốc thực hiện các mục tiêu tinh gọn bộ máy hành chính theo tinh thần Nghị quyết của Bộ Chính trị, vấn đề sắp xếp đội ngũ cán bộ không chuyên trách cấp xã đang trở thành tâm điểm chú ý. Tại buổi làm việc mới đây với Tổ đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã đưa ra những thông tin quan trọng về lộ trình và phương án xử lý đối với lực lượng này trước thời điểm "về đích" 31/5/2026.

Áp lực tinh gọn và mốc thời gian 31/5/2026

Theo chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy, đội ngũ cán bộ không chuyên trách cấp xã sẽ chính thức chấm dứt hoạt động theo mô hình cũ từ ngày 31/5/2026. Đây là một phần trong kế hoạch tổng thể nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của chính quyền cơ sở, giảm bớt các tầng nấc trung gian và tối ưu hóa ngân sách nhà nước.

Thực tế, sau khi triển khai Nghị quyết 35/2023/UBTVQH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã, số lượng người hoạt động không chuyên trách đã giảm mạnh. Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng gần 60.000 người đang đảm nhiệm các vị trí này trên cả nước. Việc giải quyết "đầu ra" cho lực lượng này không chỉ là bài toán về nhân sự mà còn là vấn đề an sinh và ổn định chính trị tại địa phương.

Chi tiết 3 phương án sắp xếp "mở đường" cho cán bộ cơ sở

Để đảm bảo tính nhân văn và tận dụng nguồn lực kinh nghiệm, Chính phủ đã định hướng 3 kịch bản cụ thể để các địa phương chủ động thực hiện:

1. Tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã

Đây được xem là phương án ưu tiên hàng đầu đối với những cán bộ có năng lực và trình độ. Theo quy định tại Nghị định 33/2023/NĐ-CP, các địa phương có thể xem xét tuyển dụng không qua thi tuyển đối với những người hoạt động không chuyên trách đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ và có thời gian công tác cống hiến lâu dài.

"Việc chuyển đổi từ cán bộ không chuyên trách sang công chức là sự ghi nhận xứng đáng cho những người đã bám sát địa bàn, am hiểu tâm tư nguyện vọng của nhân dân," Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

2. Bố trí đảm nhiệm chức danh tại thôn, tổ dân phố

Đối với những trường hợp chưa đủ điều kiện vào công chức nhưng vẫn có uy tín và nguyện vọng tiếp tục cống hiến, địa phương sẽ xem xét bố trí họ vào các chức danh không chuyên trách tại thôn hoặc tổ dân phố. Phương án này giúp duy trì sự ổn định trong quản lý dân cư tại cơ sở, đồng thời tận dụng được sự am hiểu địa bàn của đội ngũ cán bộ cũ.

3. Giải quyết chế độ, chính sách hiện hành

Với những trường hợp không thuộc hai nhóm trên hoặc có nguyện vọng nghỉ công tác, Nhà nước cam kết thực hiện đầy đủ các chế độ trợ cấp, bảo hiểm theo quy định. Các địa phương cần rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo không một cán bộ nào bị bỏ lại phía sau hoặc chịu thiệt thòi về quyền lợi khi thực hiện tinh giản.

Bài học từ thực tiễn và vai trò của địa phương

Chính phủ yêu cầu các tỉnh, thành phố cần chủ động xây dựng đề án riêng phù hợp với đặc thù vùng miền. Điển hình như TP.HCM, thông qua Công văn 6287/SNV-XDCQCTTN ngày 16/4/2026, Sở Nội vụ đã sớm trình UBND Thành phố kế hoạch chi tiết để tiếp nhận và sắp xếp nhân sự, tạo sự đồng thuận cao trong đội ngũ cán bộ.

Việc triển khai đồng bộ các phương án này trước ngày 31/5/2026 không chỉ giúp hoàn thành mục tiêu tinh gọn bộ máy mà còn góp phần nâng cao chất lượng phục vụ hành chính công, hướng tới một nền quản trị hiện đại, hiệu quả từ cấp cơ sở.

Lời khuyên pháp lý: Cán bộ không chuyên trách cần chủ động cập nhật các tiêu chuẩn về bằng cấp, chứng chỉ theo Điều 7 Nghị định 33/2023/NĐ-CP để gia tăng cơ hội được xét chuyển sang ngạch công chức trong đợt sắp xếp lớn này.