Việc bầu chọn người đứng đầu thôn, tổ dân phố không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm quan trọng của mỗi công dân trong việc xây dựng chính quyền cơ sở. Để cụ thể hóa các quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022, Chính phủ đã ban hành Nghị định 59/2023/NĐ-CP với nhiều điểm mới đáng chú ý về quy trình thực hiện.
Ai có thẩm quyền triệu tập và chủ trì cuộc họp bầu cử?
Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 59/2023/NĐ-CP, việc tổ chức bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố tại cuộc họp của cộng đồng dân cư phải được thực hiện một cách bài bản. Cụ thể, cuộc họp phải được triệu tập và chủ trì bởi Tổ bầu cử.
Đáng chú ý, Tổ bầu cử này không phải do thôn tự lập ra mà phải do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định thành lập. Điều này nhằm đảm bảo tính khách quan, minh bạch và đúng pháp luật ngay từ khâu chuẩn bị nhân sự và tổ chức.
Thông báo họp: Phải đến tay người dân ít nhất 02 ngày
Một trong những yếu tố then chốt để cuộc họp thành công là sự tham gia đông đủ của cộng đồng. Do đó, công tác thông tin phải được ưu tiên hàng đầu. Nghị định 59/2023/NĐ-CP quy định thông tin về cuộc họp phải được gửi đến các hộ gia đình chậm nhất là 02 ngày trước khi diễn ra.
Các hình thức thông báo rất đa dạng, phù hợp với thời đại công nghệ số hiện nay:
- Gửi giấy mời trực tiếp hoặc thông báo qua hệ thống loa truyền thanh.
- Thông báo qua các ứng dụng mạng xã hội (Zalo, Facebook của thôn/tổ dân phố).
- Niêm yết công khai tại nhà văn hóa hoặc các điểm sinh hoạt cộng đồng.
Hình thức biểu quyết và điều kiện trúng cử
Tùy vào điều kiện thực tế và sự thống nhất của cộng đồng, việc bầu chọn có thể thực hiện qua hai hình thức: Giơ tay hoặc bỏ phiếu kín. Tuy nhiên, dù chọn hình thức nào, phương án đó cũng phải nhận được sự đồng ý của trên 50% đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp.
"Việc bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố có thể được biểu quyết bằng phương án giơ tay hoặc bỏ phiếu kín. Phương án biểu quyết được lựa chọn khi có trên 50% đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp biểu quyết đồng ý."
Quy định này đảm bảo rằng người được bầu thực sự đại diện cho ý chí và nguyện vọng của đa số cư dân tại địa bàn cơ sở.
Lời khuyên pháp lý
Người dân nên chủ động theo dõi các thông báo tại địa phương để thực hiện quyền dân chủ của mình. Việc tham gia đầy đủ các cuộc họp không chỉ giúp bạn nắm bắt thông tin mà còn trực tiếp đóng góp vào việc lựa chọn những người có đủ năng lực, uy tín để dẫn dắt cộng đồng phát triển.
Nghị định 59/2023/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 15/8/2023, thay thế cho các quy định cũ trước đây, đánh dấu một bước tiến mới trong việc thực hiện dân chủ tại Việt Nam.