Từ ngày 01/01/2024, hệ thống quản lý tại cơ sở chứng kiến một sự thay đổi quan trọng liên quan đến chức danh Trưởng thôn và Tổ trưởng tổ dân phố. Theo các đề xuất mới nhất, tiêu chuẩn để trở thành "người vác tù và hàng tổng" đã được nới lỏng đáng kể, đặc biệt là về độ tuổi và điều kiện cư trú, nhằm thu hút đội ngũ trẻ, năng động tham gia vào bộ máy chính quyền cơ sở.
1. Nới lỏng độ tuổi: 18 tuổi đã có thể gánh vác trọng trách Trưởng thôn
Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất trong đề xuất của Bộ Nội vụ chính là việc điều chỉnh độ tuổi của người ứng cử Trưởng thôn. Nếu như trước đây, theo quy định tại Điều 11 Thông tư 04/2012/TT-BNV, công dân phải đủ 21 tuổi trở lên mới được xem xét bầu làm Trưởng thôn, thì nay con số này đã được giảm xuống còn đủ 18 tuổi.
Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là giảm con số, mà còn thể hiện sự tin tưởng vào năng lực và tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết các tiêu chí mới so với quy định hiện hành:
| Tiêu chí | Đề xuất mới (Từ 2024) | Quy định hiện hành |
|---|---|---|
| Độ tuổi | Đủ 18 tuổi trở lên | Đủ 21 tuổi trở lên |
| Cư trú | Có hộ khẩu thường trú và thường xuyên cư trú tại địa bàn | Có hộ khẩu thường trú và cư trú thường xuyên tại thôn, tổ dân phố |
| Sức khỏe & Năng lực | Năng lực hành vi dân sự đầy đủ, sức khỏe tốt | Có sức khỏe, nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm |
| Phẩm chất | Đạo đức tốt, có năng lực vận động Nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng | Đạo đức tốt, được nhân dân tín nhiệm |
Việc nới lỏng này giúp các địa phương dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm nhân sự, đồng thời tạo điều kiện cho các đoàn viên, thanh niên ưu tú có cơ hội cống hiến cho cộng đồng ngay từ khi vừa trưởng thành.
2. Quy trình cho thôi làm Trưởng thôn: Chỉ còn 2 trường hợp cụ thể
Bên cạnh tiêu chuẩn đầu vào, quy trình "đầu ra" cũng được chuẩn hóa. Thay vì các quy định rải rác, việc bầu và cho thôi làm Trưởng thôn hiện nay được thực hiện thống nhất theo quy định tại Nghị định 59/2023/NĐ-CP của Chính phủ.
Cụ thể, theo khoản 1 Điều 9 Nghị định 59/2023/NĐ-CP, việc cho thôi chức danh này chỉ xảy ra trong hai nhóm trường hợp chính:
"1. Việc cho thôi làm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố được thực hiện trong các trường hợp sau đây: a) Người đang giữ chức danh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố có đơn xin thôi làm vì lý do sức khỏe, hoàn cảnh gia đình hoặc theo nguyện vọng cá nhân; b) Trưởng ban công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố đề nghị Ủy ban nhân dân cấp xã xem xét cho thôi làm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố khi người này không còn được Nhân dân tín nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm quyền làm chủ của Nhân dân, có hành vi tham nhũng, lãng phí..."
Quy định này giúp đảm bảo tính dân chủ và quyền giám sát của người dân đối với những người đại diện cho mình tại cơ sở.
3. Tăng số lượng Phó Trưởng thôn: Đáp ứng nhu cầu thực tiễn
Một điểm mới khác là việc linh hoạt trong số lượng Phó Trưởng thôn. Theo quy định cũ tại khoản 2 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV, mỗi thôn thường chỉ có 01 Phó Trưởng thôn nếu cần thiết.
Tuy nhiên, dự thảo mới đã đề xuất tăng số lượng này lên không quá 02 người tùy thuộc vào quy mô dân số và đặc điểm địa bàn. Điều này giúp san sẻ khối lượng công việc ngày càng lớn tại các thôn, tổ dân phố có mật độ dân cư đông hoặc địa hình phức tạp, đảm bảo sâu sát hơn trong việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của bà con.
Như vậy, với những thay đổi từ năm 2024, bộ máy quản lý tại thôn, tổ dân phố hứa hẹn sẽ có sự chuyển mình mạnh mẽ, trẻ hóa đội ngũ và nâng cao hiệu quả hoạt động, thực hiện đúng tinh thần "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng".