Việc Cảnh sát giao thông (CSGT) mặc thường phục (hóa trang) để phát hiện vi phạm không còn là chuyện mới, nhưng quy trình phối hợp và quyền hạn cụ thể của lực lượng này luôn là vấn đề được người tham gia giao thông đặc biệt quan tâm. Theo quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BCA (có hiệu lực từ ngày 15/9/2023), lực lượng CSGT được phép bố trí bộ phận cán bộ mặc thường phục để nâng cao hiệu quả đấu tranh với các hành vi vi phạm tinh vi.
Nhiệm vụ của bộ phận CSGT mặc thường phục
Theo quy định tại Điều 11 Thông tư 32/2023/TT-BCA, Tổ Cảnh sát giao thông được bố trí một bộ phận cán bộ mặc thường phục phối hợp với bộ phận tuần tra, kiểm soát công khai. Nhiệm vụ chính của bộ phận này bao gồm:
- Trực tiếp quan sát, sử dụng thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, phương tiện giám sát để phát hiện các hành vi vi phạm giao thông đường bộ.
- Phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác trên tuyến, địa bàn được phân công.
Cán bộ mặc thường phục sử dụng thiết bị kỹ thuật để giám sát các hành vi vi phạm (ảnh minh họa)
Quy trình xử lý: Thường phục phát hiện, công khai xử lý
Một nguyên tắc bất di bất dịch là bộ phận mặc thường phục không trực tiếp dừng xe xử lý trong điều kiện bình thường. Cụ thể:
Khi phát hiện vi phạm, cán bộ mặc thường phục phải thông báo ngay cho bộ phận tuần tra, kiểm soát công khai để dừng phương tiện, kiểm soát, xử lý theo quy định.
Tuy nhiên, trong những tình huống khẩn cấp, pháp luật cũng cho phép sự linh hoạt nhất định. Nếu phát hiện hành vi vi phạm nghiêm trọng, nếu không ngăn chặn kịp thời sẽ gây hậu quả nguy hiểm, làm thiệt hại đến tài sản, tính mạng của người dân, cán bộ mặc thường phục được phép sử dụng Giấy chứng minh Công an nhân dân để thông báo, vận động nhân dân phối hợp ngăn chặn ngay hành vi đó.
Điều kiện bắt buộc để CSGT được mặc thường phục
Không phải lúc nào CSGT cũng được phép mặc thường phục ra đường để "bắt lỗi". Việc này phải tuân thủ các điều kiện nghiêm ngặt:
- Phải có kế hoạch phê duyệt: Kế hoạch tuần tra, kiểm soát phải được cấp có thẩm quyền ban hành, nêu rõ phương pháp, lực lượng, trang phục, thời gian, tuyến đường và các thiết bị nghiệp vụ sử dụng.
- Khoảng cách phối hợp: Bộ phận mặc thường phục và bộ phận công khai phải giữ một khoảng cách thích hợp để đảm bảo việc phối hợp xử lý diễn ra kịp thời, hiệu quả.
Lưu ý quan trọng cho người dân
Từ ngày 01/01/2025, Thông tư 73/2024/TT-BCA sẽ thay thế Thông tư 32, tuy nhiên các nguyên tắc về việc phối hợp giữa lực lượng hóa trang và công khai vẫn được kế thừa và hoàn thiện nhằm đảm bảo tính minh bạch và thượng tôn pháp luật.
Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp người dân tự tin hơn khi tham gia giao thông mà còn góp phần giám sát hoạt động của lực lượng chức năng, đảm bảo mọi vi phạm đều được xử lý đúng người, đúng tội và đúng quy trình.