Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã là một chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy. Tuy nhiên, quá trình này thường khiến người dân lo lắng về việc thay đổi thông tin trên các loại giấy tờ tùy thân, hộ tịch hay quyền sở hữu tài sản. Để giải quyết vấn đề này, Bộ Tư pháp đã ban hành Công văn 3792/BTP-HTQTCT năm 2023 với những hướng dẫn cụ thể.
1. Gỡ nút thắt về hộ tịch và xác nhận tình trạng hôn nhân
Một trong những lo ngại lớn nhất của người dân là việc tìm kiếm hồ sơ hộ tịch cũ hoặc xin xác nhận tình trạng hôn nhân tại các xã đã bị sáp nhập hoặc giải thể. Theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp, quy trình bàn giao sổ hộ tịch được thực hiện như sau:
- Trường hợp sáp nhập xã này vào xã khác: Đơn vị bị sáp nhập sẽ khóa sổ hộ tịch và bàn giao toàn bộ cho đơn vị mới. Việc đăng ký mới sẽ tiếp tục sử dụng sổ của đơn vị tiếp nhận, đảm bảo tính liên tục.
- Trường hợp thành lập xã mới hoàn toàn: Các đơn vị cũ đều khóa sổ và chuyển giao về xã mới. Tại đây, cơ quan chức năng sẽ mở sổ hộ tịch mới bắt đầu từ quyển số 01.
Đặc biệt, đối với việc xác nhận tình trạng hôn nhân, người dân không cần lo lắng về việc "mất dấu" nơi cư trú cũ. Đơn vị nhận bàn giao sổ hộ tịch có trách nhiệm tra cứu và trả lời xác minh cho công dân dựa trên dữ liệu đã tiếp nhận.
2. Cập nhật lý lịch tư pháp khi thay đổi địa danh hành chính
Khi tên huyện, tên xã thay đổi, thông tin về nơi cư trú trong lý lịch tư pháp cũng cần được đồng bộ. Bộ Tư pháp yêu cầu Sở Tư pháp các tỉnh phải chủ động rà soát và cập nhật thông tin thay đổi vào trường "ghi chú nơi cư trú" trên Phần mềm quản lý Lý lịch tư pháp. Danh sách thay đổi này cũng sẽ được gửi về Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia để đảm bảo dữ liệu luôn chính xác và thống nhất trên toàn quốc.
3. Quyền lợi về Sổ đỏ và các biện pháp bảo đảm
Đối với lĩnh vực đất đai, khi địa chỉ thửa đất hoặc thông tin người sử dụng đất thay đổi do sáp nhập hành chính, người dân có thể thực hiện theo các phương án linh hoạt:
- Người dân có thể nộp đồng thời hồ sơ đăng ký biến động đất đai cùng với hồ sơ đăng ký biện pháp bảo đảm (thế chấp ngân hàng...).
- Cơ quan đăng ký đất đai không được yêu cầu người dân phải xóa đăng ký cũ hay đăng ký thay đổi bắt buộc nếu chỉ là thay đổi địa chỉ do sắp xếp hành chính. Việc xác nhận thay đổi sẽ được thực hiện trực tiếp trên Giấy chứng nhận hiện có hoặc cấp đổi khi người dân có nhu cầu.
Nội dung chi tiết được quy định tại Công văn 3792/BTP-HTQTCT ban hành ngày 21/8/2023.
Như vậy, việc sáp nhập đơn vị hành chính dù có gây ra những thay đổi về tên gọi nhưng quyền lợi và các dữ liệu pháp lý cốt lõi của người dân luôn được pháp luật bảo vệ và hướng dẫn chuyển tiếp rõ ràng. Người dân nên chủ động liên hệ với bộ phận một cửa tại UBND cấp xã mới để được hướng dẫn chi tiết cho từng trường hợp cụ thể.