Trong thực tế đời sống, vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan, không ít trẻ em khi sinh ra có giấy khai sinh không có tên cha. Dù về mặt pháp lý, tờ giấy này vẫn có giá trị xác nhận nhân thân, nhưng những "khoảng trống" ở phần tên người cha lại vô tình tạo ra những rào cản lớn trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của đứa trẻ sau này.
Những "khoảng trống" pháp lý khi giấy khai sinh thiếu tên cha
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, trẻ em sinh ra không phụ thuộc vào tình trạng hôn nhân của cha mẹ đều có quyền được khai sinh và hưởng các quyền lợi cơ bản. Tuy nhiên, việc thiếu vắng tên người cha trên giấy tờ hộ tịch sẽ dẫn đến những khó khăn trực tiếp trong hai vấn đề cốt lõi: Cấp dưỡng và Thừa kế.
Quyền được cấp dưỡng: Khó khăn khi thiếu bằng chứng huyết thống
Tại khoản 24 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã định nghĩa rõ về nghĩa vụ cấp dưỡng:
Cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình mà có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trong trường hợp người đó là người chưa thành niên, người đã thành niên mà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu theo quy định của Luật này.
Như vậy, người cha có nghĩa vụ đóng góp tài chính để nuôi dưỡng con cái. Thế nhưng, nếu giấy khai sinh không ghi tên cha, người mẹ hoặc người giám hộ sẽ gặp trở ngại rất lớn khi khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng. Tòa án cần những chứng cứ pháp lý vững chắc để xác định quan hệ cha con trước khi ra phán quyết về nghĩa vụ tài chính. Nếu người cha không tự nguyện thừa nhận, việc chứng minh huyết thống thông qua giám định ADN là bước bắt buộc nhưng cũng đầy phức tạp.
Di sản thừa kế: Rào cản từ những dòng tên bị bỏ trống
Trong quan hệ dân sự, quyền thừa kế là một trong những quyền lợi quan trọng nhất. Theo Bộ luật Dân sự 2015, con đẻ thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cha. Tuy nhiên, để được hưởng di sản khi cha qua đời (trong trường hợp không có di chúc), người con phải có giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống hợp pháp.
Giấy khai sinh chính là "tấm thẻ thông hành" quan trọng nhất. Khi phần tên cha bị bỏ trống, người con mặc nhiên bị gạt ra khỏi danh sách thừa kế trừ khi thực hiện được các thủ tục nhận cha con đầy gian nan sau này. Điều này không chỉ gây thiệt thòi về vật chất mà còn là sự mất mát về mặt tinh thần và sự công nhận của dòng tộc.
Lộ trình "tìm lại" tên cha trên giấy khai sinh theo quy định mới nhất
Để khắc phục tình trạng này và đảm bảo quyền lợi tối đa cho trẻ, pháp luật hiện hành cho phép thực hiện thủ tục bổ sung tên cha vào giấy khai sinh thông qua hai bước cơ bản:
Bước 1: Thủ tục nhận cha, mẹ, con
Đây là thủ tục tiền đề để xác lập quan hệ pháp lý. Cha mẹ cần chuẩn bị hồ sơ gồm tờ khai theo mẫu và các chứng cứ chứng minh quan hệ cha con (như kết quả giám định ADN, thư từ, ảnh chụp chung...). Thẩm quyền giải quyết thuộc về Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận.
Bước 2: Cập nhật biến động hộ tịch
Sau khi có trích lục đăng ký nhận cha con, người yêu cầu sẽ thực hiện thủ tục bổ sung hộ tịch. Căn cứ vào Điều 24, Điều 25 và Điều 29 Luật Hộ tịch 2014, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ ghi bổ sung tên người cha vào Giấy khai sinh và Sổ hộ tịch.
Việc hoàn thiện giấy khai sinh không chỉ là thủ tục hành chính đơn thuần, mà là hành động trách nhiệm của bậc làm cha mẹ để con trẻ có một tương lai vững chắc và đầy đủ quyền lợi pháp lý nhất.