Từ ngày 01/7/2024, Luật Căn cước 2023 chính thức có hiệu lực, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý dân cư tại Việt Nam. Không chỉ đơn thuần là việc thay đổi tên gọi, mẫu thẻ Căn cước mới còn mang đến nhiều cải tiến vượt trội về công nghệ và tính bảo mật. Dưới đây là 5 thay đổi quan trọng nhất mà mọi công dân cần lưu ý để đảm bảo quyền lợi của mình.
1. Tên gọi chính thức: Từ "Căn cước công dân" sang "Căn cước"
Thay đổi dễ nhận thấy nhất chính là tên gọi của tấm thẻ tùy thân. Theo quy định tại Điều 18 Luật Căn cước 2023, dòng chữ "CĂN CƯỚC CÔNG DÂN" trên bề mặt thẻ sẽ được thay thế bằng cụm từ "CĂN CƯỚC".
Việc lược bỏ chữ "công dân" không chỉ giúp tên gọi trở nên ngắn gọn, khoa học mà còn bao quát hơn đối với các đối tượng áp dụng của Luật, phù hợp với xu thế quản lý xã hội số hiện đại. Tuy nhiên, người dân cũng không cần quá lo lắng vì các thẻ Căn cước công dân đã cấp trước đó vẫn có giá trị sử dụng cho đến hết thời hạn ghi trên thẻ.
2. Trẻ em dưới 14 tuổi chính thức được cấp thẻ Căn cước
Đây là một trong những điểm mới mang tính nhân văn và tiện ích cao. Nếu như trước đây, chỉ người từ đủ 14 tuổi trở lên mới được cấp thẻ, thì nay theo khoản 3 Điều 19 Luật Căn cước 2023, công dân Việt Nam dưới 14 tuổi cũng sẽ được cấp thẻ Căn cước theo nhu cầu.
Việc cấp thẻ cho trẻ em giúp giảm thiểu đáng kể các loại giấy tờ rườm rà như giấy khai sinh (vốn dễ rách nát, hư hỏng). Thẻ Căn cước nhỏ gọn sẽ tích hợp nhiều thông tin về bảo hiểm y tế, sổ tiêm chủng, giúp việc đi lại và khám chữa bệnh cho trẻ trở nên thuận tiện hơn bao giờ hết.
3. Thay đổi thông tin "Quê quán" thành "Nơi đăng ký khai sinh"
Trên mẫu thẻ mới, mục "Quê quán" sẽ không còn xuất hiện. Thay vào đó, thông tin này sẽ được thay bằng "Nơi đăng ký khai sinh" theo quy định tại Điều 18 Luật Căn cước 2023. Đồng thời, thông tin về quê quán vẫn sẽ được lưu trữ và quản lý chặt chẽ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Sự thay đổi này nhằm đảm bảo tính chính xác tuyệt đối, bởi nơi đăng ký khai sinh là thông tin gốc, ổn định và dễ dàng xác thực hơn so với khái niệm quê quán vốn thường được khai theo cha hoặc mẹ.
4. "Nơi thường trú" chuyển thành "Nơi cư trú"
Một cải cách quan trọng khác giúp bảo vệ quyền lợi cho mọi tầng lớp nhân dân là việc thay đổi mục "Nơi thường trú" thành "Nơi cư trú". Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với những người dân chưa có điều kiện đăng ký thường trú nhưng đã có nơi tạm trú ổn định.
Quy định này giúp mọi công dân, dù đang ở diện tạm trú, vẫn có thể được cấp thẻ Căn cước để thực hiện các giao dịch dân sự và thủ tục hành chính, xóa bỏ rào cản về hộ khẩu trong việc tiếp cận các dịch vụ công.
5. Lược bỏ dấu vân tay và đặc điểm nhận dạng trên bề mặt thẻ
Để tăng cường tính bảo mật và quyền riêng tư, thẻ Căn cước mới sẽ không còn in trực tiếp dấu vân tay (ngón trỏ trái, ngón trỏ phải) và đặc điểm nhận dạng lên bề mặt thẻ. Tuy nhiên, các dữ liệu sinh trắc học này vẫn được mã hóa và lưu trữ an toàn trong chip điện tử của thẻ.
Việc này giúp ngăn chặn tình trạng lộ lọt thông tin cá nhân khi người dân sử dụng thẻ trong các giao dịch hàng ngày, đồng thời vẫn đảm bảo cơ quan chức năng có thể truy xuất thông tin chính xác khi cần thiết thông qua các thiết bị chuyên dụng.
Lời khuyên từ chuyên gia: Người dân không cần ồ ạt đi đổi thẻ nếu thẻ Căn cước công dân hiện tại vẫn còn hạn sử dụng. Tuy nhiên, việc nắm rõ các thay đổi này sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc thực hiện các thủ tục hành chính và tận dụng tối đa các tiện ích mà thẻ Căn cước mới mang lại.