Danh hiệu "Gia đình văn hóa" từ lâu đã trở thành một thước đo tinh thần quan trọng, thể hiện sự gương mẫu và đóng góp của mỗi hộ gia đình đối với cộng đồng. Tuy nhiên, theo quy định mới nhất tại Nghị định 86/2023/NĐ-CP, việc xét tặng danh hiệu này đã trở nên khắt khe hơn bao giờ hết, đặc biệt là đối với trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Quy định mới: Không hoàn thành nghĩa vụ quân sự là "điểm trừ" chí mạng
Theo khung tiêu chuẩn được quy định tại Phụ lục I kèm theo Nghị định 86/2023/NĐ-CP, một gia đình sẽ không được xét tặng danh hiệu "Gia đình văn hóa" nếu có thành viên vi phạm các nghĩa vụ cơ bản của công dân. Trong đó, việc không hoàn thành nghĩa vụ quân sự được nhấn mạnh như một trong những điều kiện tiên quyết để loại bỏ tư cách xét duyệt.
Điều này đồng nghĩa với việc, nếu trong gia đình có thanh niên đến tuổi nhập ngũ nhưng trốn tránh, không chấp hành lệnh gọi hoặc không hoàn thành thời gian tại ngũ theo quy định, thì cả gia đình đó sẽ mất đi cơ hội được vinh danh trong năm đó. Đây là một biện pháp nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm của gia đình trong việc giáo dục con em thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng với Tổ quốc.
Những trường hợp nào khác khiến gia đình bị "gạch tên"?
Bên cạnh nghĩa vụ quân sự, Nghị định 86/2023/NĐ-CP cũng liệt kê danh sách các vi phạm khác khiến gia đình không được xét tặng danh hiệu, bao gồm:
- Thành viên trong gia đình bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Không hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của pháp luật.
- Bị xử phạt vi phạm hành chính về các hành vi: Tảo hôn, tổ chức tảo hôn; vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng.
- Vi phạm các quy định về trật tự công cộng, đánh bạc trái phép, phòng chống tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình hoặc vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy.
Tiêu chuẩn khắt khe cho cả cộng đồng và địa phương
Không chỉ dừng lại ở cấp độ gia đình, Nghị định 86/2023/NĐ-CP còn đưa ra khung tiêu chuẩn cho danh hiệu "Thôn, tổ dân phố văn hóa" và "Xã, phường, thị trấn tiêu biểu". Các địa phương sẽ không được xét tặng nếu để xảy ra tình trạng khiếu kiện đông người trái pháp luật, hoạt động tôn giáo vi phạm pháp luật, hoặc để tội phạm và tệ nạn xã hội gia tăng so với năm trước.
Đặc biệt, các hành vi chống phá Đảng, chính quyền hoặc phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc sẽ là rào cản tuyệt đối khiến địa phương không thể đạt được các danh hiệu văn hóa cao quý này.
Quy định tại Nghị định 86/2023/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 30/01/2024, thay thế cho các quy định cũ trước đây, đánh dấu một bước tiến mới trong việc chuẩn hóa các danh hiệu thi đua tại cơ sở.
Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp các gia đình duy trì được danh hiệu văn hóa mà còn góp phần xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật, nơi mỗi cá nhân đều ý thức được trách nhiệm của mình đối với cộng đồng và quốc gia.