Trong thời đại bùng nổ công nghệ số, mạng xã hội đã trở thành mảnh đất màu mỡ cho các hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, đi kèm với đó là vấn nạn quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm khiến không ít người tiêu dùng rơi vào cảnh "tiền mất tật mang". Pháp luật Việt Nam quy định rất nghiêm khắc đối với hành vi này, từ xử phạt hành chính nặng nề đến truy cứu trách nhiệm hình sự.
Thế nào là quảng cáo sai sự thật theo quy định pháp luật?
Khái niệm quảng cáo sai sự thật được làm rõ trong hệ thống pháp luật Việt Nam thông qua hai văn bản chủ chốt. Cụ thể, tại khoản 7 Điều 109 Luật Thương mại 2005 quy định các loại quảng cáo bị cấm bao gồm:
"Quảng cáo sai sự thật về một trong các nội dung số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, xuất xứ hàng hóa, chủng loại, bao bì, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của hàng hoá, dịch vụ."
Bên cạnh đó, khoản 9 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012 cũng nhấn mạnh hành vi cấm là việc quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng về khả năng kinh doanh, cung cấp sản phẩm, dịch vụ; gây nhầm lẫn về các đặc tính kỹ thuật, nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa đã được đăng ký hoặc công bố.
Thực tế hiện nay, nhiều cá nhân vì lợi nhuận trước mắt đã bất chấp các quy định tại Luật Quảng cáo 2012 để đưa ra những thông tin sai lệch hoàn toàn so với thực tế, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người mua hàng.
Mức phạt hành chính: Có thể lên đến 80 triệu đồng
Khi bị cơ quan chức năng phát hiện hành vi quảng cáo gian dối trên các nền tảng như Facebook, TikTok hay YouTube, cá nhân và tổ chức sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền rất cao theo quy định tại Nghị định 38/2021/NĐ-CP.
Theo khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng được áp dụng cho hành vi quảng cáo không đúng sự thật hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, giá cả... của hàng hóa, dịch vụ.
Tuy nhiên, pháp luật cũng phân loại một số trường hợp đặc thù với mức phạt khác nhau:
- Quảng cáo mỹ phẩm gây hiểu nhầm là thuốc: Phạt từ 30 - 40 triệu đồng (theo khoản 4 Điều 51 Nghị định 38/2021/NĐ-CP).
- Quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu nhầm là thuốc chữa bệnh: Phạt từ 20 - 30 triệu đồng (theo điểm b khoản 4 Điều 52 Nghị định 38/2021/NĐ-CP).
- Quảng cáo sai sự thật về thức ăn chăn nuôi, thủy sản: Phạt từ 10 - 15 triệu đồng (theo khoản 1 Điều 60 Nghị định 38/2021/NĐ-CP).
Lưu ý quan trọng: Mức phạt trên áp dụng đối với cá nhân. Đối với tổ chức, mức phạt tiền sẽ gấp 02 lần (căn cứ khoản 3 Điều 5 Nghị định 38/2021/NĐ-CP). Ngoài ra, người vi phạm buộc phải tháo gỡ quảng cáo và cải chính thông tin công khai.
Ranh giới mong manh đến trách nhiệm hình sự
Không dừng lại ở việc phạt tiền, hành vi quảng cáo gian dối còn có thể dẫn đến án tù nếu chủ thể vi phạm đã bị xử phạt hành chính mà vẫn tiếp tục tái phạm. Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về Tội quảng cáo gian dối như sau:
Người nào quảng cáo gian dối về hàng hóa, dịch vụ, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
Như vậy, việc kinh doanh trên mạng xã hội đòi hỏi sự trung thực và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Thương mại 2005 và Bộ luật Hình sự 2015. Đừng vì cái lợi nhỏ trước mắt mà đánh đổi bằng cả uy tín và sự tự do của bản thân.