Hoạt động lấn biển và quản lý đất rừng là hai trong số những nội dung trọng tâm nhận được sự quan tâm lớn khi Luật Đất đai 2024 chính thức đi vào cuộc sống. Những quy định mới này không chỉ mở ra cơ hội phát triển kinh tế biển mà còn thiết lập hành lang pháp lý nghiêm ngặt để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
Hoạt động lấn biển: "Cú hích" mới cho kinh tế biển Việt Nam
Tại Điều 190 Luật Đất đai 2024, lần đầu tiên các hoạt động lấn biển được quy định một cách chi tiết và mang tính khuyến khích rõ rệt. Nhà nước không chỉ tạo điều kiện về vốn, kỹ thuật mà còn có những chính sách ưu đãi đặc biệt cho các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực này.
"Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân sử dụng vốn, kỹ thuật, công nghệ thực hiện các hoạt động lấn biển; có chính sách hỗ trợ, ưu đãi cho nhà đầu tư thực hiện hoạt động lấn biển theo quy định của pháp luật."
Tuy nhiên, việc lấn biển không được thực hiện một cách tùy tiện. Pháp luật đặt ra 5 nguyên tắc "vàng" để đảm bảo sự phát triển bền vững:
- An ninh quốc gia: Bảo đảm quốc phòng, chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển.
- Đánh giá tác động: Phải dựa trên cơ sở khoa học về kinh tế, xã hội và môi trường, đặc biệt là thích ứng với biến đổi khí hậu.
- Phù hợp quy hoạch: Hoạt động lấn biển phải nằm trong quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.
- Quyền tiếp cận của người dân: Đảm bảo hài hòa lợi ích và quyền tiếp cận biển của cộng đồng.
- Dự án đầu tư: Phải được lập thành dự án hoặc hạng mục dự án theo đúng quy định.
Siết chặt quản lý đất rừng: Bảo vệ "lá phổi xanh" bền vững
Bên cạnh lấn biển, Điều 248 Luật Đất đai 2024 đã thực hiện sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lâm nghiệp 2017 nhằm thống nhất quản lý đất đai và tài nguyên rừng.
Điểm đáng chú ý nhất là quy định về việc chuyển mục đích sử dụng rừng. Theo đó, việc giao rừng hay chuyển mục đích sử dụng phải tuyệt đối phù hợp với quy hoạch lâm nghiệp cấp quốc gia hoặc quy hoạch tỉnh. Đặc biệt, đối với rừng tự nhiên, Nhà nước áp dụng nguyên tắc "đóng cửa" nghiêm ngặt:
"Không được chuyển mục đích sử dụng rừng tự nhiên sang mục đích khác, trừ các dự án quan trọng quốc gia, dự án phục vụ quốc phòng, an ninh, dự án cấp thiết khác theo tiêu chí do Chính phủ quy định."
Quy định này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với các thách thức môi trường toàn cầu. Mọi kế hoạch sử dụng đất rừng tại địa phương giờ đây đều phải thông qua sự phê duyệt chặt chẽ của UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan có thẩm quyền, tránh tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng tràn lan, thiếu kiểm soát.
Việc thực thi nghiêm túc các quy định mới này không chỉ giúp minh bạch hóa thị trường đất đai mà còn tạo nền tảng vững chắc cho một nền kinh tế xanh và bền vững trong tương lai.