Trong những năm gần đây, việc sử dụng tàu bay không người lái (UAV) hay Flycam đã trở nên phổ biến hơn bao giờ hết tại Việt Nam. Thiết bị này không chỉ phục vụ mục đích giải trí, quay phim, chụp ảnh nghệ thuật mà còn được ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp thông minh, khảo sát địa hình và công nghiệp. Tuy nhiên, do liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, an toàn hàng không và trật tự xã hội, pháp luật Việt Nam luôn có những quy định kiểm soát vô cùng nghiêm ngặt đối với hoạt động bay này.
Đặc biệt, bước sang năm 2026, các cá nhân và tổ chức sở hữu, vận hành thiết bị bay cần đặc biệt lưu ý đến sự ra đời của Nghị định 288/2025/NĐ-CP. Văn bản pháp lý này đã chuẩn hóa toàn bộ quy trình về đào tạo, kiểm tra, sát hạch, cấp mới, cấp đổi và cấp lại Giấy phép điều khiển phương tiện bay không người lái. Bài viết dưới đây của Hệ Thống Pháp Luật sẽ hướng dẫn chi tiết cho bạn cách thức thực hiện các thủ tục này một cách nhanh chóng, chính xác và đúng luật nhất.
1. Điều kiện và thẩm quyền cấp Giấy phép điều khiển UAV theo quy định mới
Căn cứ theo quy định tại Điều 28 Nghị định 288/2025/NĐ-CP, Bộ Quốc phòng là cơ quan có thẩm quyền cao nhất trong việc quản lý, kiểm tra, sát hạch và cấp Giấy phép điều khiển phương tiện bay không người lái tại Việt Nam. Để đảm bảo tính chuyên nghiệp và an toàn, giấy phép điều khiển được phân chia rõ ràng thành hai hạng chính:
- Giấy phép điều khiển phương tiện bay Hạng A (Bay bằng trực quan): Được cấp cho người điều khiển bay trong tầm nhìn thẳng trực quan (VLOS). Điều kiện để được cấp là người học phải hoàn thành chương trình đào tạo lý thuyết kiến thức về hàng không và kết quả kiểm tra đáp ứng yêu cầu của cơ sở đào tạo được cấp phép.
- Giấy phép điều khiển phương tiện bay Hạng B (Bay bằng thiết bị): Được cấp cho người điều khiển bay ngoài tầm nhìn trực quan (BVLOS) hoặc sử dụng các thiết bị hỗ trợ truyền hình ảnh. Yêu cầu đối với hạng này khắt khe hơn rất nhiều, bắt buộc người học phải hoàn thành cả chương trình đào tạo lý thuyết lẫn thực hành điều khiển phương tiện bay, đồng thời vượt qua kỳ kiểm tra, sát hạch thực tế.
"Bộ Quốc phòng cấp Giấy phép điều khiển phương tiện bay theo đề nghị của cơ sở đào tạo; công nhận bằng hoặc chứng chỉ có giá trị tương đương Giấy phép điều khiển phương tiện bay của nước ngoài."
2. Hồ sơ và trình tự cấp mới Giấy phép điều khiển phương tiện bay
Quy trình cấp mới Giấy phép điều khiển phương tiện bay không người lái được thực hiện thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa người học, cơ sở đào tạo và cơ quan chức năng thuộc Bộ Quốc phòng. Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Điều 28 Nghị định 288/2025/NĐ-CP, trình tự thực hiện như sau:
- Bước 1: Hoàn thành khóa học và sát hạch: Người học đăng ký và hoàn thành chương trình đào tạo tại các cơ sở được Bộ Quốc phòng cấp phép. Sau khi hoàn thành kiểm tra, sát hạch đạt yêu cầu, cơ sở đào tạo sẽ chuẩn bị hồ sơ đề nghị cấp phép.
- Bước 2: Nộp hồ sơ đề nghị: Cơ sở đào tạo lập văn bản đề nghị kèm theo hồ sơ cá nhân, danh sách học viên, kết quả kiểm tra sát hạch và quyết định trúng tuyển của người học gửi tới cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép điều khiển phương tiện bay thuộc Bộ Quốc phòng.
- Bước 3: Thẩm định và cấp phép: Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ hợp lệ từ cơ sở đào tạo, cơ quan có thẩm quyền thuộc Bộ Quốc phòng sẽ tiến hành ký, đóng dấu và gửi Giấy phép điều khiển phương tiện bay về cho cơ sở đào tạo.
- Bước 4: Nhận giấy phép: Cơ sở đào tạo có trách nhiệm bàn giao Giấy phép điều khiển phương tiện bay tận tay cho người học.
3. Thủ tục cấp đổi, cấp lại Giấy phép khi bị mất hoặc hư hỏng
Trong quá trình sử dụng thực tế, không tránh khỏi các trường hợp Giấy phép bị rách nát, hư hỏng, hết hạn sử dụng hoặc không may bị thất lạc. Để giải quyết vấn đề này, Điều 29 Nghị định 288/2025/NĐ-CP đã quy định chi tiết về thủ tục cấp đổi và cấp lại.
Thành phần hồ sơ cần chuẩn bị:
- Trường hợp cấp đổi (do hư hỏng hoặc hết hạn) theo khoản 3 Điều 29 Nghị định 288/2025/NĐ-CP:
- Đơn đề nghị cấp đổi theo Mẫu số 08 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này;
- Giấy phép điều khiển phương tiện bay cũ đã được cấp (bản gốc).
- Trường hợp cấp lại (do bị mất) theo khoản 4 Điều 29 Nghị định 288/2025/NĐ-CP:
- Đơn đề nghị cấp lại theo Mẫu số 08 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này;
- Đơn trình báo về việc mất Giấy phép điều khiển phương tiện bay;
- Bản sao hợp lệ hồ sơ lưu trữ của cơ sở đào tạo trước đây.
Trình tự và thời gian giải quyết:
Theo quy định tại khoản 5 Điều 29 Nghị định 288/2025/NĐ-CP, quy trình xử lý được tối giản hóa tối đa nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân:
- Người có giấy phép nộp trực tiếp hoặc gửi qua bưu chính 01 bộ hồ sơ nêu trên đến cơ quan chức năng có thẩm quyền thuộc Bộ Quốc phòng.
- Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành cấp đổi hoặc cấp lại Giấy phép mới cho người nộp đơn.
- Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc không hợp lệ, trong vòng 03 ngày làm việc, cơ quan tiếp nhận phải thông báo bằng văn bản hoặc qua thư điện tử để hướng dẫn người dân bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.
4. Lời khuyên pháp lý quan trọng dành cho các "phi công" Drone tại Việt Nam
Việc sở hữu một chiếc Flycam hiện đại là sở thích của nhiều người, nhưng việc vận hành nó ngoài không gian công cộng mà không có giấy phép điều khiển và phép bay là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc, các cá nhân và tổ chức cần lưu ý:
- Luôn tham gia đào tạo bài bản: Hãy đăng ký học tại các cơ sở đào tạo chính quy được Bộ Quốc phòng cấp phép để trang bị đầy đủ kiến thức về an toàn hàng không, luật bay và kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp.
- Xin phép bay cho mỗi lần cất cánh: Giấy phép điều khiển phương tiện bay chỉ là điều kiện cần (chứng minh năng lực người bay). Để cất cánh, bạn vẫn bắt buộc phải xin phép bay (chấp thuận khu vực bay, thời gian bay) từ Cục Tác chiến - Bộ Tổng Tham mưu theo đúng quy định.
- Tuân thủ vùng cấm bay: Tuyệt đối không bay vào các khu vực quân sự, sân bay, cơ quan nhà nước, khu vực biên giới hoặc đám đông đông người khi chưa được phép.
Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật không chỉ giúp bạn bảo vệ túi tiền của mình khỏi những khoản phạt hành chính cực kỳ nặng nề mà còn góp phần bảo đảm an ninh quốc phòng và an toàn cho cộng đồng. Nếu bạn gặp khó khăn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ hoặc cần tư vấn thêm về thủ tục xin phép bay, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý của Hệ Thống Pháp Luật để được hỗ trợ nhanh chóng nhất!