Trong môi trường giáo dục, bên cạnh kết quả học tập thì việc rèn luyện đạo đức, tác phong luôn là yếu tố được nhà trường và phụ huynh đặc biệt quan tâm. Câu hỏi khiến nhiều học sinh và cha mẹ lo lắng nhất chính là: "Học sinh bị hạnh kiểm yếu có sao không? Có bị ở lại lớp không?". Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
1. Thay đổi quan trọng: Từ "Hạnh kiểm" sang "Kết quả rèn luyện"
Hiện nay, việc đánh giá học sinh đang có sự chuyển giao giữa các văn bản quy phạm pháp luật. Theo quy định tại Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT, khái niệm "Hạnh kiểm" đã được thay thế bằng "Kết quả rèn luyện".
Lộ trình áp dụng cụ thể như sau:
- Từ năm học 2021-2022: Áp dụng cho lớp 6.
- Từ năm học 2022-2023: Áp dụng cho lớp 7 và lớp 10.
- Từ năm học 2023-2024: Áp dụng cho lớp 8 và lớp 11.
- Từ năm học 2024-2025: Áp dụng cho toàn bộ các khối lớp từ 6 đến 12.
Đối với các khối lớp chưa áp dụng lộ trình mới, việc đánh giá vẫn thực hiện theo Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT (được sửa đổi bởi Thông tư 26/2020/TT-BGDĐT).
2. Hạnh kiểm yếu (Kết quả rèn luyện Chưa đạt) có bị ở lại lớp không?
Đây là vấn đề cốt lõi mà học sinh cần nắm vững. Theo quy định, kết quả rèn luyện cả năm là một trong những điều kiện tiên quyết để được lên lớp.
Trường hợp áp dụng Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT:
Căn cứ Điều 15 Quy chế ban hành kèm theo Thông tư này, học sinh không được lên lớp nếu:
Hạnh kiểm cả năm xếp loại yếu và không hoàn thành nhiệm vụ rèn luyện trong kỳ nghỉ hè nên vẫn bị xếp loại hạnh kiểm yếu.
Trường hợp áp dụng Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT:
Theo Điều 12, học sinh có kết quả rèn luyện cả năm học được đánh giá mức Chưa đạt thì không được lên lớp. Tuy nhiên, học sinh vẫn có cơ hội rèn luyện trong kỳ nghỉ hè để được đánh giá lại.
3. Cơ hội "sửa sai" trong kỳ nghỉ hè
Pháp luật Việt Nam luôn tạo điều kiện cho học sinh có cơ hội sửa chữa khuyết điểm. Nếu bị xếp loại hạnh kiểm yếu hoặc mức Chưa đạt, học sinh sẽ phải thực hiện nhiệm vụ rèn luyện trong hè dưới sự giám sát của nhà trường và địa phương.
Nếu sau thời gian rèn luyện hè, kết quả được đánh giá lại đạt mức Trung bình (hoặc Đạt) thì học sinh vẫn được xét lên lớp bình thường.
4. Hạnh kiểm yếu có được dự thi tốt nghiệp THPT và Đại học?
Đối với học sinh lớp 12, kết quả rèn luyện còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền dự thi tốt nghiệp. Theo Điều 12 Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm theo Thông tư 15/2020/TT-BGDĐT (được sửa đổi bởi Thông tư 05/2021/TT-BGDĐT), điều kiện dự thi bao gồm:
- Đánh giá về hạnh kiểm (kết quả rèn luyện) cả năm lớp 12 phải đạt từ mức Trung bình (hoặc Đạt) trở lên.
Như vậy, nếu bị xếp loại yếu ở năm cuối cấp mà không kịp cải thiện, học sinh sẽ không đủ điều kiện dự thi tốt nghiệp THPT, đồng nghĩa với việc không thể xét tuyển vào các trường Đại học, Cao đẳng trong năm học đó.
Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý
Việc bị xếp loại hạnh kiểm yếu thường xuất phát từ các vi phạm nghiêm trọng như: vô lễ với giáo viên, gian lận thi cử, đánh nhau hoặc vi phạm pháp luật. Phụ huynh cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường ngay khi con em có dấu hiệu sa sút về đạo đức để có biện pháp giáo dục kịp thời, tránh để lại hậu quả đáng tiếc là phải ở lại lớp hoặc mất cơ hội vào đời.