Để chuẩn bị cho cuộc Tổng điều tra có quy mô lớn và ý nghĩa đặc biệt quan trọng vào năm 2026, Bộ Nội vụ đã ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về việc kiện toàn bộ máy chỉ đạo các cấp. Đây là bước đi then chốt nhằm đảm bảo tính chính xác, khách quan và minh bạch trong việc thu thập dữ liệu về các cơ sở hành chính, đơn vị sự nghiệp trên phạm vi toàn quốc theo quy định của Luật Thống kê 2015.
Bối cảnh và ý nghĩa của cuộc Tổng điều tra cơ sở hành chính 2026
Thực hiện Quyết định số 03/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình điều tra thống kê quốc gia, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã ban hành Quyết định số 10/QĐ-BNV ngày 07/01/2026 về phương án điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026. Đây là cuộc điều tra có ý nghĩa chiến lược nhằm thu thập thông tin toàn diện về số lượng cơ sở, tình hình lao động, trình độ chuyên môn và kết quả thu, chi của các đơn vị hành chính, sự nghiệp trên phạm vi cả nước.
Dữ liệu thu thập được từ cuộc điều tra này sẽ là căn cứ khoa học và thực tiễn vô cùng quan trọng để Đảng và Nhà nước hoạch định các chính sách phát triển nguồn nhân lực, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và đẩy mạnh cải cách hành chính trong giai đoạn mới. Do đó, việc xây dựng một bộ máy chỉ đạo xuyên suốt, vững mạnh từ Trung ương đến cơ sở là yêu cầu cấp thiết hàng đầu.
Lộ trình thành lập Ban Chỉ đạo các cấp: Cấp xã không được chậm trễ
Căn cứ theo Công văn 248/BNV-KHTC ngày 12/01/2026 của Bộ Nội vụ về việc triển khai điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026, lộ trình thành lập các tổ chức chỉ đạo điều tra tại các cấp đã được quy định rõ ràng với các mốc thời gian nghiêm ngặt:
Đối với các Bộ, ngành và cấp tỉnh
Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các cơ quan Trung ương và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải hoàn thành việc thành lập Ban Chỉ đạo hoặc Tổ công tác trước ngày 06/02/2026.
Riêng đối với khối vũ trang, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an sẽ thành lập Ban Chỉ đạo điều tra riêng biệt do một Thứ trưởng phụ trách công tác thống kê làm Trưởng ban. Thành viên Ban Chỉ đạo gồm đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan như Văn phòng Bộ, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Tin học, Thống kê... và có Tổ thường trực giúp việc gồm các sĩ quan chuyên trách.
Cấp xã phải hoàn thành trước ngày 25/02/2026
Đây là mốc thời gian đặc biệt quan trọng đối với chính quyền cơ sở. UBND các xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) có trách nhiệm trực tiếp trong việc triển khai nhiệm vụ điều tra tại địa bàn. Chủ tịch UBND cấp xã phải ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo cấp xã để chỉ đạo toàn diện công tác điều tra tại địa phương. Hạn chót để hoàn tất việc thành lập này là ngày 25/02/2026.
Cơ cấu nhân sự Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và cấp xã: Ai sẽ cầm trịch?
Để đảm bảo tính hiệu quả trong chỉ đạo và điều hành, Công văn 248/BNV-KHTC đã hướng dẫn chi tiết về cơ cấu nhân sự của Ban Chỉ đạo ở từng cấp chính quyền địa phương:
Cơ cấu Ban Chỉ đạo cấp tỉnh
Ban Chỉ đạo cấp tỉnh do Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương làm Trưởng ban. Giám đốc Sở Nội vụ giữ vai trò Phó Trưởng ban thường trực; Thủ trưởng cơ quan Thống kê cấp tỉnh làm Phó Trưởng ban. Các ủy viên Ban Chỉ đạo gồm đại diện lãnh đạo các Sở, ngành: Nội vụ, Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Y tế, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Công thương, cơ quan Báo, Đài phát thanh và truyền hình địa phương, cùng một Phó Thủ trưởng cơ quan Thống kê cấp tỉnh.
Giúp việc cho Ban Chỉ đạo cấp tỉnh là Tổ Thường trực do một Phó Giám đốc Sở Nội vụ làm Tổ trưởng, một Phó Thủ trưởng cơ quan Thống kê cấp tỉnh làm Tổ phó, cùng các công chức, viên chức chuyên môn của các Sở, ngành liên quan.
Cơ cấu Ban Chỉ đạo cấp xã
Tại cấp cơ sở, Ban Chỉ đạo cấp xã do Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã làm Trưởng ban. Công chức Văn phòng - Thống kê cấp xã giữ vai trò Ủy viên thường trực. Các ủy viên khác là những công chức chuyên môn có liên quan trực tiếp đến công tác quản lý địa bàn và số liệu thống kê tại địa phương.
3 nhóm thông tin trọng tâm và yêu cầu báo cáo nghiêm ngặt
Theo Phương án Điều tra ban hành kèm theo Quyết định số 10/QĐ-BNV ngày 07/01/2026, cuộc điều tra lần này tập trung vào 03 nhóm thông tin cơ bản của các cơ sở hành chính, sự nghiệp:
- Thông tin nhận dạng đơn vị: Xác định chính xác tên, địa chỉ, số điện thoại, loại hình hoạt động, số lượng các cơ sở hành chính, đơn vị sự nghiệp thực tế đang hoạt động trên địa bàn.
- Thông tin về lao động: Đánh giá quy mô lao động, cơ cấu lao động theo giới tính, độ tuổi, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và các chế độ đãi ngộ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động.
- Thông tin về tài chính: Thống kê chi tiết kết quả thu - chi tài chính, tài sản, nguồn vốn, tình hình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước nhằm phục vụ công tác quản lý vĩ mô.
"Việc điều tra cơ sở hành chính, sự nghiệp năm 2026 là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp và sự chuẩn bị chu đáo về tổ chức bộ máy chỉ đạo là nhân tố quyết định sự thành công của cuộc điều tra."
Sau khi hoàn thành việc thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ công tác, các Bộ, ngành, địa phương phải gửi báo cáo bằng văn bản kèm theo Quyết định thành lập và danh sách thành viên về Ban Chỉ đạo Trung ương (thông qua Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Nội vụ) trước ngày 28/02/2026 để tổng hợp và theo dõi thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Các địa phương cần đặc biệt lưu ý, việc chậm trễ trong công tác chuẩn bị hoặc thành lập Ban Chỉ đạo không đúng thời hạn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ và chất lượng dữ liệu thống kê quốc gia. Người đứng đầu các cấp chính quyền, đặc biệt là Chủ tịch UBND cấp xã, cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết liệt chỉ đạo để hoàn thành nhiệm vụ đúng lộ trình đề ra.