Trong quá trình tham gia giao thông, việc bị lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) dừng phương tiện để kiểm tra, xử lý vi phạm là tình huống không hiếm gặp. Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất chính là việc người dân yêu cầu CSGT phải cung cấp hình ảnh chứng minh lỗi vi phạm ngay tại chỗ. Vậy theo quy định hiện hành, những lỗi nào bắt buộc phải có hình ảnh và quyền lợi của người dân được đảm bảo ra sao?
Quyền được xem bằng chứng hình ảnh của người tham gia giao thông
Theo quy định pháp luật hiện nay, không có một danh mục cụ thể liệt kê chi tiết từng lỗi vi phạm nào bắt buộc phải có hình ảnh. Tuy nhiên, căn cứ vào Thông tư 32/2023/TT-BCA, khi người dân bị xử phạt vi phạm hành chính, họ có quyền yêu cầu người có thẩm quyền chứng minh hành vi vi phạm của mình.
Đặc biệt, tại khoản 3 Điều 19 Thông tư 32/2023/TT-BCA quy định rõ:
"Trường hợp người vi phạm đề nghị được xem thông tin, hình ảnh, kết quả thu thập được về hành vi vi phạm, Tổ CSGT cho xem tại nơi kiểm soát; nếu chưa có thông tin, hình ảnh, kết quả tại nơi kiểm soát thì hướng dẫn người vi phạm xem khi đến xử lý vi phạm tại trụ sở đơn vị."
Như vậy, nếu lỗi vi phạm được phát hiện thông qua các phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ (như máy bắn tốc độ, camera giám sát), CSGT có trách nhiệm cho người dân xem bằng chứng. Nếu tại thời điểm đó chưa thể trích xuất ngay, người dân sẽ được hướng dẫn xem lại tại trụ sở khi đến giải quyết vi phạm.
Những lỗi vi phạm thường được ghi hình bằng thiết bị nghiệp vụ
Thực tế hiện nay, các lỗi vi phạm phổ biến thường được lực lượng chức năng ghi nhận qua hình ảnh bao gồm:
- Điều khiển xe chạy quá tốc độ quy định.
- Không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông (vượt đèn đỏ, đèn vàng).
- Đi sai làn đường, phần đường quy định.
- Dừng, đỗ xe sai quy định tại các khu vực có camera giám sát.
Đối với các lỗi vi phạm trực tiếp mà CSGT quan sát được bằng mắt thường (như không đội mũ bảo hiểm, không xi nhan khi chuyển hướng...), pháp luật không bắt buộc phải có hình ảnh chứng minh, nhưng CSGT vẫn phải đảm bảo tính khách quan và chính xác khi lập biên bản.
CSGT được quyền dừng xe trong những trường hợp nào?
Bên cạnh việc chứng minh lỗi, người dân cũng cần nắm rõ các căn cứ dừng phương tiện của CSGT để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Theo Điều 16 Thông tư 32/2023/TT-BCA, CSGT được dừng xe trong 4 trường hợp chính:
- Trực tiếp phát hiện hoặc thông qua thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ phát hiện vi phạm.
- Thực hiện theo mệnh lệnh, kế hoạch tuần tra, kiểm soát chuyên đề đã được phê duyệt.
- Có văn bản đề nghị của cơ quan điều tra hoặc cơ quan chức năng để bảo đảm an ninh trật tự.
- Có tin báo, phản ánh, tố cáo của tổ chức, cá nhân về hành vi vi phạm pháp luật.
Việc hiểu rõ các quy định này không chỉ giúp người tham gia giao thông tự tin hơn khi làm việc với lực lượng chức năng mà còn góp phần xây dựng văn hóa giao thông thượng tôn pháp luật. Khi có thắc mắc về lỗi vi phạm, hãy bình tĩnh yêu cầu được giải thích và xem bằng chứng theo đúng trình tự quy định.