Bước ngoặt tái cơ cấu vốn nhà nước theo Nghị định 57/2026/NĐ-CP
Việc cơ cấu lại vốn nhà nước tại các doanh nghiệp không chỉ là một nhiệm vụ kinh tế đơn thuần mà còn là bước đi chiến lược nhằm tối ưu hóa nguồn lực quốc gia, nâng cao sức cạnh tranh của khu vực kinh tế nhà nước trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Ngày 12/02/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, cụ thể hóa các quy định của Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025, tạo ra hành lang vững chắc cho quá trình sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn mới.
Danh sách 21 "ông lớn" và lộ trình chuyển đổi cụ thể
Theo Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định 57/2026/NĐ-CP, danh sách 21 doanh nghiệp và trường hợp đặc thù phải thực hiện cơ cấu lại vốn bao gồm những "đầu tàu" của nền kinh tế. Việc lựa chọn các đơn vị này dựa trên tầm quan trọng chiến lược, quy mô vốn và khả năng dẫn dắt các ngành công nghiệp then chốt.
EVN và bài toán tách bạch truyền tải - phát điện
Đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trọng tâm của việc cơ cấu lại vốn là đẩy mạnh tách bạch quản lý vận hành hệ thống điện và thị trường điện. Theo lộ trình, EVN sẽ tập trung vào các khâu then chốt như truyền tải và điều độ quốc gia, trong khi các đơn vị phát điện sẽ tiếp tục được sắp xếp để tăng tính cạnh tranh, minh bạch hóa chi phí đầu vào và đầu ra của ngành điện.
Viettel: Giữ vững vị thế quốc phòng kết hợp kinh tế số
Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) nằm trong nhóm doanh nghiệp đặc thù. Quá trình cơ cấu lại vốn tại Viettel hướng tới việc tối ưu hóa các danh mục đầu tư ngoài ngành, tập trung nguồn lực cho nghiên cứu phát triển công nghệ cao, công nghiệp quốc phòng và hạ tầng số quốc gia. Mục tiêu là duy trì vị thế tập đoàn công nghệ hàng đầu khu vực nhưng vẫn đảm bảo tính tinh gọn và hiệu quả trong quản lý vốn nhà nước.
Agribank: Cổ phần hóa và nâng cao năng lực tài chính
Trong lĩnh vực tài chính, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) là cái tên đáng chú ý nhất. Nghị định mới tạo điều kiện để Agribank đẩy nhanh lộ trình tăng vốn điều lệ và thực hiện các bước chuẩn bị cho cổ phần hóa khi điều kiện thị trường cho phép. Việc cơ cấu lại vốn sẽ giúp Agribank nâng cao năng lực quản trị rủi ro theo chuẩn mực Basel II và Basel III, đồng thời giữ vững vai trò chủ đạo trong tín dụng nông nghiệp, nông thôn.
Thẩm quyền phê duyệt và giám sát của Chính phủ
Căn cứ vào các quy định tại Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025, Thủ tướng Chính phủ là người có thẩm quyền cao nhất trong việc phê duyệt kế hoạch cơ cấu lại vốn định kỳ 05 năm. Quá trình này không thực hiện dàn trải mà dựa trên các tiêu chí phân loại cụ thể:
"Việc cơ cấu lại vốn phải căn cứ vào phân loại doanh nghiệp nhà nước; mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và khả năng hấp thụ vốn của thị trường trong từng thời kỳ."
Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng quyết định việc chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước giữa các cơ quan quản lý hoặc sang các doanh nghiệp chuyên trách quản lý vốn (như SCIC) nhằm đảm bảo tính chuyên nghiệp và tách biệt hoàn toàn giữa chức năng quản lý nhà nước và chức năng quản trị kinh doanh của chủ sở hữu.
Kỳ vọng về hiệu quả quản trị vốn nhà nước giai đoạn 2026 - 2030
Việc thực thi nghiêm túc Nghị định 57/2026/NĐ-CP kết hợp với các quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 được kỳ vọng sẽ xóa bỏ tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả đã tồn tại trong nhiều năm. Đây không chỉ là câu chuyện về việc thoái vốn hay cổ phần hóa, mà là sự thay đổi về chất trong tư duy quản lý: Nhà nước chỉ nắm giữ vốn tại những lĩnh vực thực sự thiết yếu, an ninh quốc phòng hoặc những ngành mà tư nhân không muốn hoặc không thể làm.
Với lộ trình rõ ràng và quyết tâm chính trị cao, việc tái cơ cấu 21 "ông lớn" này sẽ tạo ra một diện mạo mới cho kinh tế nhà nước, đóng góp tích cực hơn vào sự tăng trưởng bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.