Nghị định 153/2024/NĐ-CP vừa ban hành đã mang đến những thay đổi quan trọng về phí bảo vệ môi trường đối với khí thải. Từ năm 2025, hàng loạt cơ sở sản xuất công nghiệp sẽ phải đối mặt với các quy định mới về kê khai và nộp phí. Vậy đối tượng nào chịu ảnh hưởng trực tiếp và mức phí cụ thể được tính toán ra sao?
Ai là người phải "móc hầu bao" chi trả phí khí thải?
Theo quy định tại Điều 136 Luật Bảo vệ môi trường 2020, nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền" được cụ thể hóa thông qua việc thu phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động xả thải. Cụ thể hơn, Điều 3 Nghị định 153/2024/NĐ-CP xác định đối tượng chịu phí là bụi và khí thải công nghiệp xả ra môi trường từ các cơ sở sản xuất.
Các nhóm doanh nghiệp nằm trong "tầm ngắm" bao gồm:
- Cơ sở sản xuất gang, thép, luyện kim.
- Cơ sở sản xuất hóa chất vô cơ, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.
- Cơ sở lọc, hóa dầu và sản xuất than cốc.
- Nhà máy nhiệt điện và cơ sở sản xuất xi măng.
- Các cơ sở tái chế, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và công nghiệp.
Điều kiện tiên quyết là các cơ sở này phải thuộc diện phải có giấy phép môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020, trong đó có nội dung cấp phép về xả khí thải.
Cách tính phí khí thải: Phí cố định và phí biến đổi
Một trong những điểm mới đáng chú ý tại Điều 6 Nghị định 153/2024/NĐ-CP là cơ cấu mức thu phí gồm hai phần tách biệt:
1. Phí cố định
Mức thu phí cố định được ấn định là 3.000.000 đồng/năm. Khoản phí này áp dụng cho tất cả các cơ sở xả khí thải, nhằm bảo đảm chi phí xử lý các chất gây ô nhiễm nằm ngoài 04 chất chính (Bụi tổng, NOx, SOx, CO).
2. Phí biến đổi
Đây là phần phí bổ sung dành riêng cho các cơ sở thuộc đối tượng phải quan trắc khí thải. Mức thu được tính dựa trên khối lượng của 4 chất gây ô nhiễm chính:
- Bụi: 800 đồng/tấn.
- NOx (gồm NO2 và NO): 800 đồng/tấn.
- SOx: 700 đồng/tấn.
- CO: 500 đồng/tấn.
Đặc biệt, pháp luật có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp giảm thiểu ô nhiễm. Nếu nồng độ chất thải thấp hơn 30% so với quy chuẩn kỹ thuật, doanh nghiệp chỉ phải nộp 75% số phí. Nếu nồng độ giảm từ 30% trở lên, mức phí chỉ còn 50%.
Quy trình kê khai và nộp phí: Những mốc thời gian cần nhớ
Doanh nghiệp cần lưu ý các hình thức nộp phí linh hoạt như chuyển khoản qua ngân hàng hoặc nộp trực tiếp vào Kho bạc Nhà nước. Việc kê khai tờ khai phí bảo vệ môi trường đối với khí thải được thực hiện định kỳ. Các cơ sở mới đi vào hoạt động từ ngày 05/01/2025 sẽ bắt đầu tính phí từ tháng tiếp theo của tháng Nghị định có hiệu lực.
"Việc áp dụng phí bảo vệ môi trường đối với khí thải không chỉ là nghĩa vụ tài chính mà còn là động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, hướng tới sản xuất xanh." - Trích dẫn quan điểm chuyên gia.
Lời khuyên cho doanh nghiệp để tối ưu hóa chi phí môi trường
Để giảm bớt gánh nặng tài chính từ phí khí thải, các doanh nghiệp nên chủ động đầu tư vào hệ thống xử lý khí thải đạt chuẩn và lắp đặt thiết bị quan trắc tự động, liên tục. Việc kiểm soát tốt nồng độ phát thải không chỉ giúp bảo vệ môi trường sống mà còn giúp doanh nghiệp hưởng mức ưu đãi phí biến đổi lên đến 50%, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong tương lai.