Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đảm bảo quyền lợi cho mọi đối tượng lao động, không phân biệt quốc tịch, trở thành yêu cầu cấp thiết. Một trong những điểm sáng đáng chú ý nhất của Luật Công đoàn 2024 vừa được Quốc hội thông qua chính là quy định cho phép người lao động nước ngoài chính thức gia nhập tổ chức Công đoàn Việt Nam.
Mở cửa tổ chức Công đoàn cho lao động quốc tế
Kể từ ngày 01/7/2025, khi Luật Công đoàn 2024 chính thức có hiệu lực, diện mạo của các tổ chức Công đoàn cơ sở tại Việt Nam sẽ có sự thay đổi lớn. Thay vì chỉ dành riêng cho công dân Việt Nam như quy định tại Luật Công đoàn 2012, cánh cửa Công đoàn nay đã rộng mở đón nhận những người bạn đồng nghiệp quốc tế.
Cụ thể, tại Điều 5 Luật Công đoàn 2024 quy định rõ về đối tượng gia nhập và hoạt động công đoàn như sau:
"1. Người lao động Việt Nam có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn. 2. Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên được gia nhập và hoạt động công đoàn tại công đoàn cơ sở."
Đây là một bước tiến dài so với các quy định trước đây. Trước đó, theo Điều lệ Công đoàn Việt Nam và các văn bản hướng dẫn, người nước ngoài chỉ được khuyến khích tham gia các hình thức tập hợp khác mà không được chính thức là đoàn viên. Quy định mới không chỉ đảm bảo sự công bằng mà còn giúp tăng cường sức mạnh đoàn kết tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Thủ tục gia nhập: Đơn giản và minh bạch
Để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp muốn gia nhập hệ thống Công đoàn Việt Nam, Điều 6 Luật Công đoàn 2024 đã cụ thể hóa các bước thực hiện.
Hồ sơ cần chuẩn bị
Theo khoản 1 Điều 6 Luật Công đoàn 2024, hồ sơ đề nghị gia nhập bao gồm:
- Văn bản đề nghị gia nhập Công đoàn Việt Nam;
- Bản sao các văn bản thể hiện tính hợp pháp của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp;
- Văn bản quyết định gia nhập và danh sách thành viên tự nguyện tham gia;
- Các thỏa thuận liên quan đến việc giải quyết quyền và nghĩa vụ khi chuyển đổi mô hình tổ chức.
Quy trình thực hiện
Quy trình được thiết kế tinh gọn qua 2 bước chính:
Bước 1: Gửi hồ sơ tới Công đoàn cấp tỉnh hoặc Công đoàn ngành trung ương tương đương.
Bước 2: Cơ quan có thẩm quyền xem xét và ra quyết định công nhận. Trong trường hợp từ chối, cơ quan Công đoàn phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do cụ thể.
Thay đổi về địa vị pháp lý sau khi gia nhập
Một điểm quan trọng mà các doanh nghiệp và người lao động cần lưu ý là sau khi được công nhận gia nhập Công đoàn Việt Nam, tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp sẽ đương nhiên chấm dứt hoạt động với tư cách cũ. Thay vào đó, họ sẽ hoạt động dưới danh nghĩa là một Công đoàn cơ sở thuộc hệ thống Công đoàn Việt Nam.
Người lao động là thành viên của tổ chức đó, nếu đủ điều kiện, sẽ chính thức trở thành đoàn viên công đoàn với đầy đủ các quyền lợi và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Việc thực thi Luật Công đoàn 2024 từ ngày 01/7/2025 hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ, góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ lao động quốc tế.