Trong một diễn biến pháp lý đầy bất ngờ vào đầu năm 2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị quyết 09/2026/NQ-CP nhằm tạm dừng lộ trình bãi bỏ thủ tục tự công bố sản phẩm thực phẩm. Quyết định này không chỉ làm thay đổi kế hoạch của hàng ngàn doanh nghiệp mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về quy trình thực thi an toàn thực phẩm trong giai đoạn mới. Hãy cùng Hệ thống Pháp luật phân tích chi tiết "cú bẻ lái" này.
Bối cảnh thay đổi: Từ kỳ vọng bãi bỏ đến quyết định tạm dừng đột ngột
Trước đó, cộng đồng doanh nghiệp thực phẩm đã chuẩn bị tâm thế cho một cuộc cải cách lớn. Theo lộ trình quy định tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP, thủ tục tự công bố sản phẩm thực phẩm dự kiến sẽ bị bãi bỏ hoàn toàn từ ngày 26/01/2026. Thay vào đó, các doanh nghiệp sẽ phải chuyển sang hình thức đăng ký bản công bố hợp quy hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng khắt khe hơn.
Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều vướng mắc về hạ tầng kỹ thuật và sự chưa sẵn sàng của một bộ phận lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ. Để tránh gây đứt gãy chuỗi cung ứng và tạo áp lực quá lớn lên sản xuất, Chính phủ đã đưa ra quyết định "phanh gấp" đầy nhân văn nhưng cũng đầy thách thức về mặt quản lý.
Nội dung trọng tâm của Nghị quyết 09/2026/NQ-CP
Ngày 04/02/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 09/2026/NQ-CP. Điểm mấu chốt của văn bản này là:
Tạm ngưng hiệu lực thi hành đối với Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 20 tháng 01 năm 2026 và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 22 tháng 01 năm 2026 của Chính phủ.
Việc tạm ngưng này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng: Nó khôi phục lại trạng thái pháp lý cũ, cho phép các doanh nghiệp tiếp tục áp dụng các quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP - văn bản vốn đã rất quen thuộc với cộng đồng doanh nghiệp trong suốt nhiều năm qua.
Tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và quy trình tự công bố
Với việc Nghị định 15/2018/NĐ-CP tiếp tục được duy trì, quy trình tự công bố sản phẩm thực phẩm sẽ không có gì thay đổi so với trước đây. Cụ thể:
- Đối tượng thực hiện: Các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm...
- Trình tự thực hiện: Doanh nghiệp tự công bố sản phẩm trên phương tiện thông tin đại chúng hoặc trang thông tin điện tử của mình và nộp 01 bản qua đường bưu điện hoặc trực tiếp đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
- Hiệu lực: Ngay sau khi tự công bố sản phẩm, tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất, kinh doanh sản phẩm và chịu trách nhiệm hoàn toàn về an toàn của sản phẩm đó.
Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm được đáng kể chi phí và thời gian so với việc phải thực hiện các thủ tục đăng ký phức tạp hơn theo lộ trình mới bị tạm dừng.
Lời khuyên chuyên gia: Doanh nghiệp nên ứng phó thế nào?
Mặc dù thủ tục tự công bố được "cứu vãn" vào phút chót, nhưng các chuyên gia pháp lý tại Hệ thống Pháp luật đưa ra những cảnh báo quan trọng:
- Không chủ quan: Việc tạm dừng chỉ là giải pháp tình thế để hoàn thiện hệ thống. Xu hướng chuyển từ "hậu kiểm" sang "tiền kiểm" đối với các sản phẩm có nguy cơ cao là tất yếu trong tương lai.
- Rà soát chất lượng: Dù là tự công bố, doanh nghiệp vẫn phải đảm bảo sản phẩm phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương ứng hoặc quy định về an toàn thực phẩm. Mọi sai phạm phát hiện qua hậu kiểm sẽ bị xử lý rất nặng.
- Cập nhật công nghệ: Doanh nghiệp nên chủ động số hóa hồ sơ công bố để sẵn sàng thích ứng khi các quy định mới chính thức quay trở lại.
Sự thay đổi của Nghị quyết 09/2026/NQ-CP là một tín hiệu cho thấy sự lắng nghe của Chính phủ đối với khó khăn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng là khoảng thời gian "vàng" để các đơn vị sản xuất tự kiện toàn bộ máy và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm của mình.