Thị trường vận tải hành khách tại Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt lớn về quản lý và chế tài. Từ ngày 01/3/2026, Nghị định 336/2025/NĐ-CP sẽ chính thức thay thế các quy định cũ, mang đến một hệ thống xử phạt nghiêm khắc và minh bạch hơn. Đây được xem là công cụ sắc bén để hiện thực hóa các mục tiêu của Luật Đường bộ 2024, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và lập lại trật tự an toàn giao thông.
Taxi gian lận cước phí: Không chỉ phạt tiền mà còn buộc trả lại lợi nhuận
Tình trạng taxi "chặt chém" khách du lịch hoặc gian lận đồng hồ cước từ lâu đã là vấn đề nhức nhối. Tại Điều 11 của Nghị định mới, các hành vi vi phạm này sẽ bị xử lý triệt để. Cụ thể, người điều khiển xe taxi không có đồng hồ tính tiền hoặc có nhưng không sử dụng, hoặc can thiệp làm sai lệch chỉ số đồng hồ sẽ bị phạt từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.
Đối với các hãng taxi công nghệ sử dụng phần mềm tính tiền, pháp luật yêu cầu phải có thiết bị kết nối trực tiếp với hành khách. Nếu vi phạm, lái xe cũng sẽ đối mặt với mức phạt tương đương. Đặc biệt, theo khoản 3 Điều 11, ngoài việc nộp phạt, người vi phạm còn buộc phải nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ việc thu cước cao hơn quy định.
Bảo vệ quyền lợi hành khách: Miễn giảm vé là nghĩa vụ bắt buộc
Nghị định 336/2025/NĐ-CP dành sự quan tâm đặc biệt đến các đối tượng chính sách. Theo điểm đ khoản 2 Điều 12, hành vi không thực hiện miễn, giảm giá vé cho người cao tuổi, người khuyết tật và các đối tượng chính sách sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với cá nhân và từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với tổ chức kinh doanh vận tải.
Bên cạnh đó, nhân viên phục vụ trên xe cũng phải tuân thủ các quy tắc ứng xử văn minh. Điều 13 quy định mức phạt đối với nhân viên không bố trí chỗ ngồi ưu tiên hoặc không mặc đồng phục, đeo thẻ tên theo quy định. Việc thu tiền vé nhưng không trao vé cho khách cũng sẽ bị xử phạt nghiêm khắc để tránh thất thoát thuế và bảo vệ quyền khiếu nại của người dân.
Xóa sổ 'xe dù, bến cóc' và kinh doanh không giấy phép
Để tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, mức phạt cho hành vi kinh doanh vận tải không có giấy phép đã được nâng lên đáng kể. Theo điểm a khoản 6 Điều 12, tổ chức kinh doanh vận tải bằng xe ô tô mà không có Giấy phép kinh doanh vận tải sẽ bị phạt từ 24.000.000 đồng đến 32.000.000 đồng.
Hành vi thành lập điểm đón, trả khách trái phép (thường gọi là xe dù, bến cóc) cũng nằm trong khung hình phạt này. Đây là biện pháp mạnh nhằm đưa hoạt động vận tải vào quy củ, đảm bảo an toàn cho hành khách và giảm thiểu ùn tắc giao thông đô thị.
Dịch vụ cho thuê xe tự lái: Hợp đồng là 'lá chắn' pháp lý
Dịch vụ cho thuê xe tự lái ngày càng phổ biến nhưng cũng nảy sinh nhiều tranh chấp. Điều 15 của Nghị định 336/2025/NĐ-CP quy định rõ nghĩa vụ của chủ xe. Việc không ký kết hợp đồng cho thuê phương tiện tự lái sẽ bị phạt đến 20.000.000 đồng đối với tổ chức.
Nghiêm trọng hơn, nếu chủ xe cho thuê phương tiện khi người thuê không có Giấy phép lái xe phù hợp hoặc giấy phép đã hết hiệu lực, mức phạt có thể lên tới 60.000.000 đồng đối với tổ chức kinh doanh. Quy định này buộc các đơn vị cho thuê xe phải có quy trình kiểm tra hồ sơ khách hàng chặt chẽ hơn, tránh những rủi ro đáng tiếc khi phương tiện lưu thông trên đường.
Lời khuyên cho doanh nghiệp và người dân
Trước những thay đổi lớn về pháp lý, các đơn vị kinh doanh vận tải cần chủ động rà soát lại quy trình vận hành, đảm bảo đầy đủ giấy phép và trang thiết bị theo quy định. Việc đào tạo đội ngũ lái xe và nhân viên phục vụ về thái độ ứng xử cũng như nắm vững luật pháp là vô cùng cần thiết.
Đối với người dân, hãy là những hành khách thông thái bằng cách ưu tiên sử dụng dịch vụ của các đơn vị uy tín, luôn yêu cầu hóa đơn và kiểm tra thông tin cước phí minh bạch. Khi phát hiện các hành vi vi phạm, người dân nên phản ánh ngay tới đường dây nóng của cơ quan chức năng để cùng chung tay xây dựng một môi trường giao thông văn minh, an toàn.