Trước tình trạng ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn ngày càng diễn biến phức tạp, việc kiểm soát nguồn phát thải từ phương tiện giao thông đã trở thành nhiệm vụ sống còn. Mới đây, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã đưa ra những chỉ đạo quyết liệt nhằm đẩy nhanh tiến độ ban hành các quy chuẩn kỹ thuật về khí thải, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc quản lý phương tiện đang lưu hành.
Tính cấp bách của việc kiểm soát khí thải phương tiện giao thông
Tại Thông báo 111/TB-VPCP ban hành ngày 17/3/2025, Chính phủ khẳng định việc xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về khí thải đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ là yêu cầu hết sức cần thiết. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sự cụ thể hóa các quy định quan trọng trong Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024.
Thực tế cho thấy, dù đã có khung pháp lý nhưng quá trình triển khai vẫn gặp không ít lúng túng. Sự thiếu thống nhất giữa các cơ quan chủ trì trong việc xây dựng và thẩm định đã dẫn đến sự chậm trễ trong việc xác định lộ trình áp dụng đối với hàng triệu phương tiện đang lưu thông mỗi ngày. Điều này đòi hỏi một sự bứt phá mạnh mẽ hơn từ phía các bộ, ngành liên quan.
"Việc khẩn trương xây dựng QCVN khí thải đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ là hết sức cần thiết và cấp bách, đã được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ."
Lộ trình áp dụng quy chuẩn mới cho ô tô và xe máy
Để giải quyết dứt điểm tình trạng "lỗi nhịp" trong quản lý, Phó Thủ tướng đã giao nhiệm vụ cụ thể cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường (theo cơ cấu tổ chức mới năm 2025). Theo đó, cơ quan này phải tập trung nghiên cứu, đánh giá toàn diện các cơ sở pháp lý và thực tiễn để sớm đưa ra bộ quy chuẩn sát với thực tế Việt Nam.
Lộ trình cụ thể được ấn định như sau:
- Đối với xe ô tô: Hoàn thiện và ban hành QCVN về khí thải ngay trong tháng 3/2025.
- Đối với xe mô tô, xe gắn máy: Ban hành quy chuẩn tương ứng trong tháng 4/2025.
- Lộ trình áp dụng: Trình Thủ tướng Chính phủ phương án triển khai thực tế cho cả hai loại phương tiện ngay trong năm 2025.
Việc đưa xe máy vào diện kiểm soát khí thải là một bước tiến mới, bởi đây là loại phương tiện chiếm số lượng lớn nhất và cũng là nguồn phát thải chính tại các thành phố lớn. Chính phủ cũng yêu cầu các địa phương phối hợp chặt chẽ để có biện pháp hạn chế phương tiện cũ, nát, có mức phát thải cao tại các khu vực lõi đô thị hoặc vùng có nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng.
Trách nhiệm của các cơ quan liên quan và sự đồng thuận của người dân
Bên cạnh việc ban hành văn bản, công tác tuyên truyền được nhấn mạnh là yếu tố then chốt. Người dân cần được thông tin đầy đủ về lợi ích của việc kiểm soát khí thải – không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là bảo vệ sức khỏe của chính bản thân và gia đình. Sự đồng thuận của xã hội sẽ giúp lộ trình áp dụng diễn ra thuận lợi, tránh gây xáo trộn đời sống sinh hoạt của người dân.
Đồng thời, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu các chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân chuyển đổi sang các loại phương tiện xanh, thân thiện với môi trường. Đây là chiến lược dài hạn để xây dựng một hệ thống giao thông bền vững, giảm thiểu tối đa dấu chân carbon trong tương lai.
Với sự chỉ đạo sát sao từ Chính phủ, hy vọng rằng trong thời gian tới, bầu không khí tại các đô thị Việt Nam sẽ sớm được cải thiện, mang lại môi trường sống trong lành hơn cho mọi người dân.