Trong nỗ lực tinh gọn bộ máy hành chính, Bộ Nội vụ đã chính thức đưa ra danh sách các đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp tỉnh thuộc diện sắp xếp và những trường hợp đặc thù được đề xuất giữ nguyên trạng. Đây là bước đi quan trọng nhằm thực hiện các kết luận của Bộ Chính trị về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, huyện và xã giai đoạn tới.
6 tiêu chí cốt lõi định hình bản đồ hành chính mới
Theo Tờ trình 624/TTr-BNV, việc xác định đơn vị nào phải sáp nhập không chỉ dựa trên con số khô khan mà là sự tổng hòa của 6 tiêu chí chiến lược. Bộ Nội vụ nhấn mạnh việc bám sát các tiêu chuẩn đã được quy định tại Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15.
Các tiêu chí này bao gồm:
- Diện tích tự nhiên: Đảm bảo không gian phát triển.
- Quy mô dân số: Phù hợp với năng lực quản lý.
- Lịch sử, văn hóa: Bảo tồn bản sắc và truyền thống lâu đời.
- Địa kinh tế: Vị trí địa lý và trình độ phát triển kinh tế.
- Địa chính trị: Vai trò trong hệ thống chính trị quốc gia.
- Quốc phòng, an ninh: Yếu tố then chốt bảo vệ chủ quyền.
Tại sao 11 tỉnh thành này được 'miễn' sáp nhập?
Dự thảo Nghị quyết nêu rõ một nguyên tắc nhân văn và thực tế: Không thực hiện sắp xếp đối với các ĐVHC có vị trí biệt lập, khó kết nối giao thông hoặc có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh. Dựa trên nguyên tắc này, 11 cái tên đã được xướng lên bao gồm:
Thành phố Hà Nội, thành phố Huế, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh.
Việc giữ nguyên trạng các địa phương này không chỉ bảo đảm tính ổn định chính trị mà còn là chiến lược bảo vệ biên cương và các vùng trọng điểm kinh tế - văn hóa của đất nước.
Thách thức sắp xếp 52 đơn vị cấp tỉnh còn lại
Trái ngược với nhóm ưu tiên, có tới 52 ĐVHC cấp tỉnh khác nằm trong diện thực hiện sắp xếp. Trong đó có những đầu tàu kinh tế như TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ. Ở cấp xã, con số còn khổng lồ hơn khi có khoảng 9.996 đơn vị thuộc diện xem xét.
Việc sáp nhập không đơn thuần là phép cộng về địa giới mà là bài toán tối ưu hóa nguồn lực, giảm bớt gánh nặng ngân sách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, đây cũng là thách thức lớn trong việc sắp xếp cán bộ, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp tại các địa phương thay đổi tên gọi hoặc địa giới.
Theo lộ trình, các địa phương sẽ phải rà soát kỹ lưỡng dựa trên các tiêu chuẩn tại Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 để xây dựng phương án tối ưu nhất, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét quyết định.