Những trường hợp đoàn viên được tạm dừng sinh hoạt và miễn đóng đoàn phí
Trong hoạt động công đoàn, việc đóng đoàn phí không chỉ là trách nhiệm mà còn là sợi dây gắn kết quyền lợi của người lao động. Tuy nhiên, pháp luật cũng dự liệu những tình huống khó khăn hoặc đặc thù mà tại đó, đoàn viên cần được hỗ trợ giảm bớt gánh nặng tài chính. Căn cứ theo quy định tại điểm a khoản 2.2 Điều 2 Hướng dẫn 06/HD-TLĐ năm 2026, có 04 nhóm đối tượng cụ thể được tạm dừng sinh hoạt và không phải đóng đoàn phí:
1. Doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động do bất khả kháng
Đây là trường hợp áp dụng khi đơn vị sử dụng lao động phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh do các yếu tố khách quan như chiến tranh, thiên tai, hỏa hoạn hoặc dịch bệnh nguy hiểm. Khi doanh nghiệp thực hiện tạm hoãn hợp đồng lao động theo quy định tại Điều 30 Bộ luật Lao động 2019, người lao động thường không được hưởng lương. Do đó, việc miễn đóng đoàn phí trong giai đoạn này là chính sách nhân văn nhằm chia sẻ rủi ro với đoàn viên.
Sinh hoạt công đoàn tại doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động (ảnh minh họa)
2. Thay đổi công nghệ và phương án sản xuất
Trong kỷ nguyên số năm 2026, việc doanh nghiệp tái cấu trúc, thay đổi dây chuyền công nghệ hoặc chuyển đổi mô hình kinh doanh diễn ra thường xuyên. Nếu quá trình này dẫn đến việc tạm ngừng hoạt động và tạm hoãn thực hiện hợp đồng, đoàn viên cũng thuộc diện được tạm dừng sinh hoạt công đoàn và miễn nghĩa vụ tài chính hằng tháng.
3. Thực hiện nghĩa vụ quân sự
Đoàn viên lên đường nhập ngũ là thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng với Tổ quốc. Theo quy định tại Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, trong thời gian phục vụ tại ngũ (thông thường là 24 tháng), hợp đồng lao động của đoàn viên sẽ được tạm hoãn. Trong suốt thời gian này, đoàn viên hoàn toàn không phải đóng đoàn phí công đoàn.
4. Đoàn viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
Đây là điểm mới được hướng dẫn chi tiết hơn trong năm 2026 để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Các trường hợp được xem xét bao gồm:
- Mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh cần điều trị dài ngày với chi phí lớn.
- Bị tai nạn lao động hoặc tai nạn giao thông nghiêm trọng.
- Thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc có thu nhập bấp bênh do bị nợ lương, thưởng kéo dài.
- Đoàn viên nuôi con nhỏ trong điều kiện gia đình neo đơn, thiếu thốn.
Thời hạn tạm dừng sinh hoạt công đoàn tối đa là bao lâu?
Việc xác định thời hạn miễn đóng đoàn phí không được thực hiện tùy tiện mà phải căn cứ vào hồ sơ thực tế. Theo Hướng dẫn 06/HD-TLĐ, thời hạn này tương ứng với thời gian tạm hoãn hợp đồng lao động đã thỏa thuận giữa các bên.
Đáng chú ý, đối với những đoàn viên bị mất việc làm nhưng vẫn có nguyện vọng gắn bó với tổ chức công đoàn và đang gặp hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, thời hạn tạm dừng sinh hoạt và miễn đóng phí sẽ không quá 12 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động.
Quy định về mức đóng đoàn phí công đoàn năm 2026
Nếu không thuộc các trường hợp miễn trừ nêu trên, đoàn viên có trách nhiệm đóng đoàn phí đầy đủ để duy trì hoạt động của tổ chức. Căn cứ Luật Công đoàn 2024 và các văn bản hướng dẫn về tài chính công đoàn mới nhất:
- Mức đóng: Bằng 0,5% mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội hằng tháng.
- Mức trần: Số tiền đóng hằng tháng không vượt quá 10% mức lương cơ sở do Nhà nước quy định tại thời điểm đóng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có trách nhiệm đóng kinh phí công đoàn bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho người lao động theo quy định tại Nghị định 105/2026/NĐ-CP.
Quyền lợi của đoàn viên khi tham gia sinh hoạt công đoàn
Nguồn thu từ đoàn phí và kinh phí công đoàn được sử dụng minh bạch nhằm quay lại phục vụ chính người lao động. Đoàn viên sẽ được hưởng các quyền lợi như:
- Được thăm hỏi, hỗ trợ tài chính khi ốm đau, thai sản hoặc gặp hoạn nạn.
- Tham gia các khóa đào tạo nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và kiến thức pháp luật miễn phí.
- Thụ hưởng các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch do công đoàn tổ chức.
- Được công đoàn đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi xảy ra tranh chấp lao động hoặc bị sa thải trái pháp luật.
Việc nắm vững quy định về tạm dừng sinh hoạt và đóng đoàn phí giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời thể hiện trách nhiệm đối với tổ chức đại diện cho giai cấp công nhân Việt Nam.