Chính phủ vừa ban hành quy định mới về việc xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" với mức trần tỷ lệ không quá 10%. Điểm mấu chốt nằm ở chỗ tỷ lệ này chỉ áp dụng đối với một số nhóm đối tượng cụ thể chứ không cào bằng toàn bộ, mở ra cơ chế đánh giá thực chất và công bằng hơn trong các cơ quan, đơn vị.
Vấn đề bình bầu, tôn vinh danh hiệu thi đua cuối năm luôn là tâm điểm chú ý của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Nhằm khắc phục tình trạng cào bằng, hình thức hoặc tràn lan danh hiệu, Chính phủ đã ban hành Nghị định 368/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thi đua, khen thưởng, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026. Trong đó, cách thức áp dụng tỷ lệ xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" là nội dung mang tính đột phá mà mọi cơ quan, đơn vị cần nắm vững.
Khống chế tỷ lệ xét tặng không quá 10% được áp dụng cho những ai?
Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, tỷ lệ xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" theo quy định tại điểm b, điểm c và điểm d khoản 1 Điều 23 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 không vượt quá 10% trong tổng số cá nhân đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc danh hiệu "Chiến sĩ tiên tiến".
Điều này đồng nghĩa với việc mức trần 10% không bao gồm các cá nhân được xét tặng theo diện quy định tại điểm a khoản 1 Điều 23 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 (những người được đánh giá xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong năm công tác).
Cụ thể, các tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" được quy định chi tiết tại Điều 23 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 dành cho cá nhân đạt một trong các tiêu chí sau:
- Nhóm 1 (Không bị khống chế trần 10% theo quy định nêu trên): Cá nhân được cấp có thẩm quyền đánh giá, phân loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;
- Nhóm 2 (Thuộc diện khống chế tỷ lệ tối đa 10%): Đạt danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" và có sáng kiến được cơ sở công nhận;
- Nhóm 3 (Thuộc diện khống chế tỷ lệ tối đa 10%): Đạt danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" và có đề tài nghiên cứu khoa học, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả;
- Nhóm 4 (Thuộc diện khống chế tỷ lệ tối đa 10%): Đạt danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" và có hành động mưu trí, dũng cảm, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được ghi nhận.
Ví dụ minh họa cách tính tỷ lệ xét tặng trong thực tế
Để các đơn vị không bị lúng túng khi tổng kết thi đua cuối năm, hãy xem xét ví dụ cụ thể sau: Một cơ quan ban ngành có tổng cộng 100 cán bộ, công chức đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến". Trong số đó:
- Có 15 cán bộ được cơ quan có thẩm quyền xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ". Nhóm này đương nhiên đủ điều kiện xem xét tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở theo điểm a khoản 1 Điều 23 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 và không bị tính gộp vào trần khống chế 10%.
- Có 20 cá nhân đạt danh hiệu "Lao động tiên tiến" có sáng kiến cải tiến lề lối làm việc hoặc đề tài khoa học đã được nghiệm thu (thuộc các điểm b, c, d). Khi đó, hội đồng thi đua chỉ được lựa chọn tối đa 10% trên tổng số 100 người đạt Lao động tiên tiến (tức là không quá 10 người) để công nhận Chiến sĩ thi đua cơ sở theo diện này.
Quy định bóc tách này giúp động viên kịp thời những cán bộ có năng lực hoàn thành vượt bậc nhiệm vụ thường xuyên, đồng thời siết chặt tiêu chuẩn đối với các hồ sơ sáng kiến, đề tài khoa học, ngăn chặn nguy cơ "hợp thức hóa sáng kiến" chỉ để lấy danh hiệu.
Những trường hợp tuyệt đối chưa xem xét khen thưởng
Bên cạnh việc xác định đúng tỷ lệ và đối tượng, Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP đặc biệt nhấn mạnh các nguyên tắc phòng ngừa tiêu cực và bảo đảm tính nghiêm minh trong công tác thi đua:
- Tạm dừng xét khen thưởng: Chưa khen thưởng hoặc chưa đề nghị cấp trên khen thưởng đối với cá nhân, tập thể đang trong thời gian cơ quan có thẩm quyền xem xét thi hành kỷ luật hoặc đang bị thanh tra, kiểm tra, điều tra khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật;
- Đang xác minh đơn thư khiếu nại, tố cáo: Trường hợp có đơn thư khiếu nại, tố cáo hoặc phản ánh về tiêu cực, tham nhũng được dư luận hoặc cơ quan báo chí nêu đang trong quá trình điều tra, xác minh làm rõ thì cũng chưa đưa vào danh sách bình xét;
- Ưu tiên lao động nữ và bảo đảm bình đẳng giới: Thời gian nghỉ chế độ thai sản theo quy định vẫn được tính là thời gian công tác để tính bình xét thi đua. Đặc biệt, khi có nhiều cá nhân hoặc tập thể có cùng điều kiện, tiêu chuẩn ngang nhau, nghị định quy định ưu tiên lựa chọn cá nhân nữ hoặc tập thể có tỷ lệ cán bộ nữ từ 70% trở lên để tôn vinh, khen thưởng.
Nắm rõ các điểm mới tại Nghị định 368/2026/NĐ-CP và Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 sẽ giúp các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thực hiện quy trình xét duyệt thi đua một cách chuẩn xác, đúng luật, thực chất và tạo động lực cống hiến bền vững cho người lao động.