Quy định siết chặt văn hóa liêm chính và kỷ luật công vụ trong hoạt động thanh tra
Hoạt động thanh tra đóng vai trò nòng cốt trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh. Nhằm nâng cao chuẩn mực đạo đức công vụ và bảo đảm tính độc lập, khách quan của các cuộc thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ đã ban hành Thông tư 06/2026/TT-TTCP quy định quy tắc ứng xử trong ngành Thanh tra. Văn bản này thiết lập khung khổ pháp lý cụ thể, tạo hành lang chuẩn mực bắt buộc cán bộ, công chức, viên chức phải tuân thủ nghiêm ngặt từ ngày 15/10/2026.
Một trong những điểm đột phá và được dư luận đặc biệt quan tâm là việc hệ thống hóa rõ ràng danh mục các hành vi bị cấm tuyệt đối đối với cán bộ thực hiện nhiệm vụ thanh tra. Việc siết chặt các mối quan hệ giao tiếp, quà cáp và tiếp xúc ngoài giờ làm việc giữa cán bộ thanh tra và đối tượng thanh tra được coi là giải pháp căn cơ nhằm ngăn ngừa hiện tượng "đi đêm", nhũng nhiễu hay thỏa hiệp vi phạm.
Những hành vi cấm tuyệt đối đối với cán bộ, công chức thanh tra khi làm nhiệm vụ
Căn cứ quy định chi tiết tại khoản 3 Điều 11 Thông tư 06/2026/TT-TTCP, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cán bộ thanh tra không được thực hiện các hành vi sau:
- Nghiêm cấm nhận tiền, quà và giao lưu vụ lợi: Cụ thể theo điểm h khoản 3 Điều 11, cán bộ thanh tra không được gợi ý, nhận tiền, quà, tài sản; không được tổ chức, tham gia giao lưu, ăn uống với đối tượng thanh tra vì mục đích vụ lợi; đồng thời không được trưng dụng hoặc sử dụng phương tiện, tài sản của đối tượng thanh tra vào việc riêng.
- Cấm báo cáo sai sự thật và bao che vi phạm: Không được báo cáo, tham mưu, đề xuất kết luận sai sự thật, không đầy đủ hoặc không đúng với thực tế kết quả thanh tra; cấm bao che cho đối tượng thanh tra và các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật; cấm sử dụng dự thảo kết luận thanh tra để đe dọa, ép buộc đối tượng thanh tra.
- Bảo mật thông tin và không can thiệp trái luật: Tiết lộ trái pháp luật các thông tin, tài liệu, chứng cứ, kết quả xác minh hay nội dung dự thảo kết luận thanh tra; can thiệp trái pháp luật vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, vận hành bình thường của cơ quan, tổ chức là đối tượng thanh tra.
- Không tự ý tiếp xúc và đòi hỏi ngoài phạm vi: Cố ý tiếp xúc riêng với đối tượng thanh tra hoặc các cơ quan liên quan khi chưa được giao nhiệm vụ; yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu ngoài phạm vi hoặc không phục vụ nội dung thanh tra đã phê duyệt.
- Nghiêm cấm làm sai lệch hồ sơ vụ việc: Làm mất, hư hỏng, tiêu hủy hoặc làm sai lệch hồ sơ, tài liệu, chứng cứ thu thập được trong quá trình thanh tra dưới bất kỳ hình thức nào.
Trách nhiệm nêu cao bản lĩnh, phòng chống tham nhũng và xung đột lợi ích
Bên cạnh việc đưa ra danh mục các cấm đoán, Điều 11 Thông tư 06/2026/TT-TTCP cũng quy định rõ trách nhiệm chủ động của cán bộ, công chức, viên chức trong việc bảo vệ tính vô tư, độc lập của hoạt động thanh tra:
- Khách quan, không áp đặt suy diễn: Cán bộ thanh tra không được suy diễn, áp đặt hoặc làm sai lệch bản chất vụ việc trong quá trình thu thập, kiểm tra, đánh giá tài liệu, chứng cứ. Mọi nhận định, kết luận phải dựa trên chứng cứ thực tế và căn cứ pháp lý vững chắc.
- Tôn trọng quyền giải trình của đối tượng thanh tra: Phải có thái độ chuẩn mực, văn minh, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, bảo đảm quyền giải trình cũng như quyền cung cấp tài liệu chứng minh của đối tượng thanh tra.
- Báo cáo kịp thời vi phạm và xung đột lợi ích: Khi phát hiện có dấu hiệu tham nhũng, tiêu cực hoặc yếu tố làm ảnh hưởng đến tính độc lập của đoàn thanh tra, cán bộ phải báo cáo ngay với người có thẩm quyền. Trường hợp nhận được chỉ đạo, yêu cầu trái pháp luật, cán bộ có quyền và trách nhiệm từ chối, đồng thời báo cáo Trưởng đoàn thanh tra hoặc người ra quyết định thanh tra để xử lý.
Ý nghĩa của việc thực thi chuẩn mực ứng xử mới từ ngày 15/10/2026
Việc áp dụng Thông tư 06/2026/TT-TTCP không chỉ dừng lại ở việc thiết lập kỷ cương kỷ luật công vụ đối với cá nhân cán bộ thanh tra, mà còn tạo niềm tin mạnh mẽ cho Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp vào tính minh bạch, công tâm của các cơ quan thanh tra nhà nước. Việc bịt kín các khoảng trống pháp lý, ngăn chặn từ sớm các nguy cơ xung đột lợi ích sẽ giúp các kết luận thanh tra bảo đảm tính chính xác, đúng pháp luật và được thực thi hiệu quả trong thực tiễn.