Cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương chính thức được tinh gọn xuống còn 21 đơn vị trực thuộc, đồng thời tạo ra bước chuyển đổi chiến lược mang tính đột phá trong tổ chức bộ máy cơ quan hành chính nhà nước.
Ngày 11/9/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 351/2026/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương, có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026. Văn bản pháp quy quan trọng này đánh dấu bước ngoặt trong lộ trình sắp xếp, tinh giản đầu mối tổ chức bộ máy cơ quan nhà nước theo chủ trương cải cách hành chính quốc gia.
Bộ máy Bộ Công Thương thay đổi như thế nào sau đợt tái cơ cấu?
Căn cứ theo quy định tại Điều 3 Nghị định 351/2026/NĐ-CP, tổng số đầu mối cơ cấu tổ chức trực thuộc Bộ Công Thương gồm đúng 21 đơn vị. So với mô hình 22 đơn vị từng được quy định chi tiết tại Điều 3 Nghị định 40/2025/NĐ-CP, bộ máy không chỉ giảm 01 đơn vị về mặt cơ học mà còn trải qua quá trình tái cấu trúc sâu rộng về thẩm quyền quản lý chuyên ngành.
Danh mục 21 đơn vị thuộc cơ cấu tổ chức mới của Bộ Công Thương gồm có:
- Vụ Kế hoạch - Tài chính.
- Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên.
- Vụ Tổ chức cán bộ.
- Vụ Pháp chế.
- Văn phòng Bộ.
- Cục Năng lượng - Dầu khí.
- Cục Điện lực.
- Cục Công nghiệp.
- Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp.
- Cục Hóa chất.
- Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.
- Cục Thương mại điện tử.
- Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.
- Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số.
- Cục Xuất nhập khẩu.
- Cục Phòng vệ thương mại.
- Cục Xúc tiến thương mại.
- Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam.
- Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương.
- Báo Công Thương.
- Tạp chí Công Thương.
Trong đó, các tổ chức từ số 1 đến số 18 là các tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước; các đơn vị từ số 19 đến số 21 (gồm Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, Báo Công Thương và Tạp chí Công Thương) là các đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ chức năng quản lý nhà nước của Bộ.
Những chuyển biến căn bản: Hợp nhất mũi nhọn, nâng cấp và sự vắng bóng của cơ quan thanh tra
Nghiên cứu so sánh giữa Nghị định 351/2026/NĐ-CP và Nghị định 40/2025/NĐ-CP cho thấy nhiều điểm thay đổi mang tính cốt lõi trong tổ chức bộ máy:
1. Hợp nhất hai trụ cột về hội nhập và phát triển thị trường ngoài nước
Trước đây, công tác xúc tiến mở rộng thị trường và đàm phán chính sách thương mại đa phương được chia tách giữa Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Vụ Chính sách thương mại đa biên. Tại cơ cấu mới, hai đơn vị này đã được hợp nhất thành một đầu mối duy nhất: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên. Đơn vị này được tổ chức 06 phòng chuyên môn, giúp gắn kết trực tiếp giữa công tác hoạch định chiến lược điều ước quốc tế với hoạt động phát triển thị trường xuất nhập khẩu thực tế.
2. Nâng cấp Vụ Dầu khí và Than thành Cục Năng lượng - Dầu khí
Nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý vận hành năng lượng sơ cấp và thực thi quy hoạch năng lượng tổng thể quốc gia, Vụ Dầu khí và Than đã được chuyển đổi mô hình thành Cục Năng lượng - Dầu khí. Việc nâng cấp lên cấp Cục trao thẩm quyền quản lý chuyên ngành trực tiếp và sâu rộng hơn trong các hoạt động thăm dò, khai thác, phân phối tài nguyên năng lượng.
3. Bổ sung Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam
Một điểm mới nổi bật trong cơ cấu của Bộ Công Thương là việc chính thức tiếp nhận và bổ sung Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam vào danh mục các tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước, thống nhất quy trình từ khâu điều tra cơ bản địa chất đến khai thác, chế biến sâu và sử dụng khoáng sản công nghiệp.
4. Chuẩn hóa tên gọi gắn với công nghệ và chuyển đổi số
Cơ cấu tổ chức mới cũng điều chỉnh danh xưng nhiều đơn vị để sát với thực tiễn chuyển đổi mô hình kinh tế số:
- Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp được tổ chức lại gọn gàng thành Vụ Kế hoạch - Tài chính.
- Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đổi tên thành Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số.
- Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số được tinh giản danh xưng thành Cục Thương mại điện tử.
5. Thanh tra bộ không còn xuất hiện trong danh mục cơ cấu tổ chức
Thay đổi đáng chú ý và được quan tâm nhiều nhất là Thanh tra bộ không còn nằm trong danh sách các đơn vị cấu thành cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương. Trong văn bản trước đây, Thanh tra bộ là 01 trong 19 tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng thực thi quản lý nhà nước. Việc không còn duy trì đơn vị Thanh tra bộ độc lập thể hiện bước tinh gọn mạnh mẽ, phân định rõ thẩm quyền thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành giữa các Cục quản lý chuyên ngành và cơ quan quản lý thanh tra cấp trên.
Trách nhiệm tổ chức thực hiện và hiệu lực áp dụng
Nghị định mới tiếp tục khẳng định Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức theo quy định của pháp luật về cạnh tranh. Đồng thời, Bộ trưởng Bộ Công Thương có thẩm quyền quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và sắp xếp cơ cấu tổ chức chi tiết của các đơn vị trực thuộc, bảo đảm tính liên tục và hiệu quả trong hoạt động điều hành ngành Công Thương trên phạm vi cả nước.