Chi Tiết 13 Khoản Phụ Cấp, Trợ Cấp Miễn Thuế TNCN Và Các Mức Giảm Trừ Mới Cần Biết

Chi tiết 13 khoản phụ cấp, trợ cấp miễn thuế TNCN áp dụng từ kỳ tính thuế mới

Chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) luôn đóng vai trò quan trọng đối với quyền lợi trực tiếp của người lao động cũng như công tác quản trị chi phí tiền lương tại các doanh nghiệp. Theo quy định tại khoản 3 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, hệ thống pháp luật đã chuẩn hóa danh mục 13 nhóm phụ cấp, trợ cấp được loại trừ khỏi thu nhập chịu thuế TNCN. Việc nắm rõ danh mục này giúp người nộp thuế bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tổ chức chi trả lương thực hiện kê khai chính xác.

Cụ thể, 13 nhóm khoản phụ cấp, trợ cấp không tính vào thu nhập chịu thuế bao gồm:

• Trợ cấp, phụ cấp ưu đãi người có công: Các khoản trợ cấp, phụ cấp ưu đãi hàng tháng và trợ cấp một lần được chi trả theo đúng quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.
• Trợ cấp tham gia kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc: Khoản trợ cấp hàng tháng, trợ cấp một lần đối với các đối tượng tham gia kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế, thanh niên xung phong đã hoàn thành nhiệm vụ theo chế độ do Nhà nước ban hành.
• Phụ cấp, trợ cấp quốc phòng, an ninh: Các khoản phụ cấp, trợ cấp áp dụng riêng cho lực lượng vũ trang nhân dân, quân đội và công an.
• Phụ cấp độc hại, nguy hiểm: Khoản phụ cấp độc hại, nguy hiểm hoặc bồi dưỡng bằng hiện vật đối với người lao động làm việc tại các ngành, nghề, công việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm theo tiêu chuẩn ngành nghề.
• Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực: Nhằm hỗ trợ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động làm việc tại các vùng kinh tế khó khăn, vùng sâu vùng xa hoặc địa bàn cần thu hút nguồn nhân lực.
• Chế độ đối với thành viên cơ quan Việt Nam ở nước ngoài: Phụ cấp, trợ cấp, sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả cho thành viên cơ quan đại diện, phu nhân/phu quân và con đi theo theo quy định pháp luật ngoại giao.
• Các khoản trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH): Bao gồm trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi; trợ cấp do suy giảm khả năng lao động; trợ cấp hưu trí một lần; trợ cấp tuất hàng tháng và các khoản trợ cấp khác theo pháp luật BHXH.
• Trợ cấp thất nghiệp, thôi việc, mất việc làm và khó khăn đột xuất: Các khoản trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm theo quy định của Bộ luật Lao động 2019 và Luật Việc làm. Mức chi trả trợ cấp thôi việc, mất việc làm vượt mức quy định của luật nếu được ghi nhận rõ trong quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể cũng được miễn thuế hoàn toàn.
• Trợ cấp bảo trợ xã hội: Các khoản trợ cấp dành cho đối tượng hưởng chính sách bảo trợ xã hội theo quy định hiện hành.
• Phụ cấp phục vụ lãnh đạo cấp cao: Phụ cấp dành riêng cho công tác phục vụ các chức danh lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước.
• Trợ cấp chuyển vùng một lần: Áp dụng cho cá nhân chuyển công tác đến vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; hỗ trợ cán bộ làm công tác chủ quyền biển đảo; hoặc trợ cấp chuyển vùng một lần đối với người nước ngoài đến cư trú làm việc tại Việt Nam và người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.
• Phụ cấp y tế cơ sở: Phụ cấp đặc thù dành cho nhân viên y tế thôn, bản đang làm nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu tại địa phương.
• Phụ cấp đặc thù ngành, nghề: Các khoản phụ cấp đặc thù do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định cho một số lĩnh vực, ngành nghề đặc biệt.

Lưu ý quan trọng: Các khoản phụ cấp, trợ cấp nêu trên muốn được trừ khỏi thu nhập chịu thuế phải đảm bảo có căn cứ pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Trường hợp doanh nghiệp tự chi trả các khoản phụ cấp vượt mức quy định (trừ trường hợp trợ cấp thôi việc, mất việc làm nêu tại nhóm 8) thì phần tiền vượt mức vẫn phải tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của người lao động.

Những điểm mới đột phá về miễn, giảm thuế TNCN và các khoản lợi ích được khấu trừ

Bên cạnh danh mục 13 khoản phụ cấp, trợ cấp kinh điển, căn cứ quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã bổ sung hàng loạt cơ chế ưu đãi thuế TNCN thiết thực, đáp ứng nguyện vọng của đông đảo người lao động và cộng đồng doanh nghiệp:

1. Nâng trần khoán tiền ăn trưa, ăn giữa ca không tính thuế

Nếu như trước đây mức khoán tiền ăn trưa, ăn giữa ca bằng tiền bị khống chế ở mức khá thấp, thì theo quy định mới, mức tiền chi ăn giữa ca, ăn trưa cho người lao động bằng tiền được miễn thuế lên đến 1,2 triệu đồng/người/tháng. Phần chi vượt quá 1,2 triệu đồng mới tính vào thu nhập chịu thuế. Đặc biệt, nếu doanh nghiệp tự tổ chức nấu ăn, mua suất ăn công nghiệp hoặc cấp phiếu ăn cho nhân viên thì toàn bộ giá trị bữa ăn đều không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN, không bị giới hạn trần tiền.

2. Miễn thuế tiền nhà ở do doanh nghiệp xây dựng trên toàn quốc

Thay vì chỉ áp dụng hạn chế tại các khu kinh tế hay địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn như giai đoạn trước, chính sách mới cho phép miễn toàn bộ thuế TNCN đối với lợi ích nhà ở (bao gồm cả tiền điện, nước và dịch vụ kèm theo) do người sử dụng lao động tự xây dựng cung cấp cho người lao động làm việc tại đơn vị, không phân biệt địa bàn hoạt động.

3. Tăng gấp 3 lần mức trừ đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện

Nhằm khuyến khích người lao động tích lũy an sinh xã hội dài hạn, mức giảm trừ tối đa vào thu nhập chịu thuế đối với khoản đóng góp vào quỹ hưu trí tự nguyện và bảo hiểm hưu trí tự nguyện đã được nâng từ 01 triệu đồng/tháng lên mức 03 triệu đồng/tháng (tương đương 36 triệu đồng/năm), áp dụng cho tổng số tiền do cả doanh nghiệp đóng cho người lao động và người lao động tự đóng.

4. Cho phép giảm trừ khoản chi thực tế về y tế và giáo dục

Một trong những điểm sáng cải cách mang tính nhân văn là người nộp thuế là cá nhân cư trú được giảm trừ trực tiếp vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công các khoản chi thực tế cho y tế và giáo dục - đào tạo của bản thân và người phụ thuộc:

• Chi phí y tế: Khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc danh mục BHYT chi trả được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm.
• Chi phí giáo dục: Các khoản chi học phí, đào tạo tại cơ sở giáo dục trong nước được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm.

Tổng mức giảm trừ bổ sung cho hai nhóm chi phí sinh hoạt thiết yếu này lên tới 47 triệu đồng/năm, giúp bớt đi gánh nặng tài chính đáng kể cho các gia đình.

5. Miễn thuế đối với tiền lương ngày phép chưa sử dụng

Căn cứ quy định tại Điều 113 Bộ luật Lao động 2019 và quy định pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức, khoản tiền lương, tiền công được người sử dụng lao động thanh toán cho những ngày người lao động chưa nghỉ phép hằng năm theo đúng chế độ sẽ được hoàn toàn miễn thuế TNCN. Chỉ phần tiền chi trả vượt quá hạn mức luật định mới phải đưa vào thu nhập chịu thuế.

6. Miễn thuế đối với chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nắm giữ dài hạn

Để hỗ trợ phát triển thị trường vốn và khuyến khích đầu tư dài hạn, cá nhân phát sinh thu nhập từ việc chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở (thành lập hợp pháp theo pháp luật chứng khoán) sẽ được miễn thuế TNCN nếu thời gian nắm giữ chứng chỉ quỹ đó đạt từ đủ 02 năm (24 tháng) trở lên tính từ ngày mua.

Hướng dẫn cho doanh nghiệp và người lao động khi quyết toán thuế

Để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế và tránh rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế, bộ phận kế toán - tiền lương của các tổ chức chi trả và người lao động cần lưu ý một số vấn đề quan trọng:

1. Chuẩn hóa hệ thống chứng từ, quy chế: Các khoản trợ cấp thôi việc, mất việc làm chi vượt mức luật định hay tiền thưởng, tiền ăn phải được ghi nhận cụ thể trong Quy chế tài chính, Thỏa ước lao động tập thể hoặc Hợp đồng lao động.
2. Lưu trữ hóa đơn chi phí y tế, giáo dục: Để được hưởng khoản giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm cho chi phí chữa bệnh và học phí, người nộp thuế phải thu thập và lưu giữ đầy đủ hóa đơn điện tử, chứng từ thanh toán hợp pháp từ các cơ sở y tế, trường học.
3. Rà soát chính xác căn cứ pháp lý phụ cấp đặc thù: Chỉ những khoản phụ cấp nằm trong danh mục do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành mới được trừ thuế. Trường hợp doanh nghiệp đặt tên phụ cấp không đúng với quy định pháp luật sẽ bị truy thu thuế TNCN.

Tóm lại, những điều chỉnh mới về thuế TNCN không chỉ bảo vệ quyền lợi thu nhập chính đáng của người lao động mà còn tạo hành lang pháp lý rõ ràng, thuận lợi cho doanh nghiệp trong công tác hoạch định chính sách đãi ngộ nhân sự.