Vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm và chất lượng bữa ăn bán trú của học sinh luôn là mối quan tâm hàng đầu của hàng triệu bậc cha mẹ. Để ngăn chặn triệt để tình trạng thực phẩm 'bẩn' tuồn vào trường học hay các hành vi cắt xén khẩu phần ăn, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 33/CT-TTg về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong các cơ sở giáo dục, mở rộng quyền hạn chưa từng có cho phụ huynh trong việc trực tiếp kiểm tra, giám sát chuỗi cung ứng suất ăn cho con em mình.
Đây được xem là bước đột phá trong cơ chế công khai, minh bạch tại học đường, gắn trách nhiệm của nhà trường và đơn vị cung cấp dịch vụ ăn uống với sự giám sát chặt chẽ từ gia đình và xã hội.
1. Ban đại diện cha mẹ học sinh được trao những quyền giám sát cụ thể nào?
Theo điểm đ mục 7 Chỉ thị 33/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các cơ sở giáo dục trên cả nước có trách nhiệm phải tạo mọi điều kiện thuận lợi và thiết lập cơ chế hoạt động để Ban đại diện cha mẹ học sinh tham gia sâu sát vào toàn bộ chuỗi chế biến suất ăn:
- Giám sát nguồn gốc nguyên liệu và phân chia khẩu phần: Tham gia giám sát nguồn thực phẩm nhập vào, kiểm soát khâu sơ chế, định lượng và quá trình chia suất ăn thực tế đến tay học sinh.
- Trực tiếp kiểm chứng chất lượng và test nhanh: Cùng với giáo viên và học sinh tham gia kiểm chứng, đánh giá chất lượng bữa ăn; trực tiếp kiểm tra khu vực bếp ăn, kho lưu trữ thực phẩm và tiến hành test nhanh đối với các nhóm nguyên liệu, thực phẩm có nguy cơ cao nếu đáp ứng đủ điều kiện kỹ thuật.
- Tổ chức đoàn kiểm tra bếp ăn bên ngoài: Đối với các trường học không tự nấu mà hợp đồng đặt suất ăn công nghiệp từ bên ngoài, Ban đại diện cha mẹ học sinh hoàn toàn có quyền đề nghị người đứng đầu cơ sở giáo dục chủ trì tổ chức đoàn thanh kiểm tra đột xuất hoặc định kỳ ngay tại cơ sở chế biến của đơn vị cung ứng.
Quy định này đồng thời gắn liền với các nguyên tắc bảo đảm điều kiện an toàn vệ sinh theo quy định của Luật An toàn thực phẩm 2010 và hướng dẫn chuyên môn tại Thông tư liên tịch 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT về công tác y tế trường học.
2. Trường học bắt buộc phải công khai những thông tin gì hằng ngày?
Nhằm tạo điều kiện khách quan để phụ huynh thực hiện quyền giám sát mà không gặp trở ngại thông tin, Chỉ thị 33/CT-TTg yêu cầu các cơ sở giáo dục phải thực hiện việc công khai minh bạch hằng ngày các danh mục sau:
- Tên đơn vị cung cấp: Rõ ràng tên nhà cung ứng thực phẩm tươi sống hoặc đơn vị giao suất ăn chế biến sẵn.
- Nguồn gốc và nguyên liệu: Toàn bộ danh mục nguyên liệu, gia vị được sử dụng trong ngày phục vụ bữa ăn.
- Hình ảnh minh chứng thực tế: Hình ảnh thực phẩm tươi sống khi nhập kho, hóa đơn nhập hàng, thực đơn chi tiết từng bữa và ảnh chụp khay ăn thực tế khi phát cho học sinh.
- Kênh tiếp cận thông tin: Toàn bộ dữ liệu này phải được cập nhật công khai qua bảng tin trường học, cổng thông tin điện tử (website), ứng dụng liên lạc của trường hoặc các nhóm trao đổi trực tuyến với phụ huynh.
Thời hạn xử lý phản ánh: Khi nhận được bất kỳ ý kiến, khiếu nại hay phản ánh nào từ phụ huynh liên quan đến chất lượng, số lượng và vệ sinh của bữa ăn học đường, cơ sở giáo dục bắt buộc phải tiếp nhận và đưa ra phương án xử lý, phản hồi thỏa đáng trong vòng 24 giờ.
3. Trách nhiệm của nhà trường và chế tài xử lý nhà cung ứng vi phạm
Bên cạnh vai trò đồng hành của phụ huynh, Chỉ thị 33/CT-TTg nhấn mạnh trách nhiệm trực tiếp của ban giám hiệu nhà trường. Nhà trường phải phân công lãnh đạo phụ trách và nhân viên y tế trường học túc trực giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, bảo đảm khẩu phần ăn đúng định lượng dinh dưỡng tiêu chuẩn, an toàn tuyệt đối trước khi phục vụ học sinh.
Theo quy định tại điểm b mục 7 của Chỉ thị, tất cả các đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn học đường phải được lập danh sách theo dõi, định kỳ đánh giá năng lực cơ sở vật chất và quy trình vệ sinh. Những cơ sở không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm sẽ bị lập tức chấm dứt hợp đồng cung cấp và chịu các hình thức xử phạt nghiêm khắc theo quy định tại Nghị định 115/2018/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP), đồng thời cơ quan chức năng sẽ vào cuộc điều tra nếu phát hiện có dấu hiệu tiêu cực, trục lợi trên bữa ăn của học sinh.