Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và gia tăng nhu cầu tiêu dùng nông sản, việc kiểm soát vệ sinh thú y cũng như an toàn thực phẩm đối với các lô hàng nhập khẩu trở thành yêu cầu sống còn. Nhằm tăng cường tính răn đe và ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, khung pháp lý xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y đã được hoàn thiện với nhiều điểm mới đáng chú ý.
Theo đó, hành vi nhập khẩu các loại sản phẩm động vật, thuốc thú y cũng như nguyên liệu sản xuất thuốc thú y đã quá hạn sử dụng ghi trên bao bì hoặc tài liệu đính kèm sẽ bị cơ quan chức năng xử lý nghiêm khắc với khung tiền phạt vô cùng nặng nề.
Khung xử phạt hành chính đối với hành vi nhập khẩu sản phẩm động vật hết hạn
Các vi phạm liên quan đến chất lượng và hạn sử dụng sản phẩm động vật khi thông quan không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ẩn chứa nguy cơ lây lan dịch bệnh nguy hiểm. Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 17 Nghị định 204/2026/NĐ-CP, mức xử phạt tiền đối với cá nhân có hành vi nhập khẩu sản phẩm động vật hết hạn sử dụng (trừ thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi cho động vật trên cạn) được phân định rõ ràng theo giá trị lô hàng vi phạm:
"1. Hành vi nhập khẩu sản phẩm động vật hết hạn sử dụng ghi trên nhãn hoặc trên bao bì bao gói sản phẩm hoặc tài liệu kèm theo bị xử phạt như sau:a) Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị dưới 50.000.000 đồng;b) Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;c) Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng trong trường hợp hàng hóa vi phạm có giá trị từ 100.000.000 đồng trở lên."
Như vậy, mức phạt tiền tối đa áp dụng riêng cho cá nhân đối với lô hàng có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên có thể lên đến 50 triệu đồng.
Mức phạt đối với tổ chức vi phạm có thể chạm mốc 100 triệu đồng
Một nguyên tắc căn bản trong pháp luật xử lý vi phạm hành chính là trách nhiệm của tổ chức luôn cao hơn so với cá nhân. Cụ thể, căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 204/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân có cùng một hành vi vi phạm hành chính.
Do đó, khi các doanh nghiệp, tổ chức kinh doanh thực hiện hành vi nhập khẩu sản phẩm động vật hết hạn sử dụng, mức phạt cụ thể áp dụng sẽ là:
- Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng nếu lô hàng vi phạm có giá trị dưới 50 triệu đồng;
- Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng nếu lô hàng vi phạm có giá trị từ 50 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng;
- Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng nếu lô hàng vi phạm có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên.
Quy định này buộc các doanh nghiệp nhập khẩu phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, siết chặt khâu kiểm soát chất lượng từ đối tác nước ngoài cũng như quy trình vận chuyển hải quan.
Xử phạt hành vi nhập khẩu thuốc thú y và nguyên liệu thuốc thú y quá hạn
Không chỉ sản phẩm động vật tiêu dùng, việc nhập khẩu thuốc thú y hoặc nguyên liệu sản xuất thuốc thú y hết hạn sử dụng cũng gây ra hậu quả cực kỳ nghiêm trọng, nguy cơ làm vô hiệu hóa công tác phòng dịch vật nuôi. Theo quy định tại khoản 2 Điều 17 Nghị định 204/2026/NĐ-CP, mức phạt đối với cá nhân vi phạm tính trên mỗi loại sản phẩm thuốc thú y/nguyên liệu thuốc thú y như sau:
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng khi giá trị hàng hóa dưới 50 triệu đồng;
- Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng khi giá trị hàng hóa từ 50 triệu đến dưới 100 triệu đồng;
- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng khi giá trị hàng hóa từ 100 triệu đồng trở lên.
Đối với tổ chức, mức xử phạt tiền cho hành vi này tương ứng sẽ dao động từ 20 triệu đồng đến 70 triệu đồng đối với mỗi loại thuốc thú y hoặc nguyên liệu thuốc thú y vi phạm.
Hình thức phạt bổ sung và các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm ngặt
Bên cạnh hình thức phạt tiền, pháp luật quy định các chế tài bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả nhằm triệt tiêu hoàn toàn khả năng tiêu thụ hàng hóa vi phạm ra thị trường nội địa:
1. Hình thức xử phạt bổ sung
Căn cứ khoản 3 Điều 17 Nghị định 204/2026/NĐ-CP, cá nhân có hành vi vi phạm quy định về nhập khẩu thuốc thú y, nguyên liệu thuốc thú y hết hạn sử dụng còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề thú y từ 01 tháng đến 03 tháng.
2. Biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc
Được quy định cụ thể tại khoản 4 Điều 17 Nghị định 204/2026/NĐ-CP, cá nhân và tổ chức vi phạm bắt buộc phải gánh chịu một trong các biện pháp sau:
- Buộc tái xuất: Trả toàn bộ lô hàng vi phạm về nơi xuất xứ;
- Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam: Trục xuất lô hàng khỏi địa bàn quản lý biên giới của Việt Nam;
- Buộc tiêu hủy: Tiến hành tiêu hủy toàn bộ sản phẩm động vật, thuốc thú y, nguyên liệu thuốc thú y quá hạn dưới sự giám sát nghiêm ngặt của lực lượng kiểm dịch theo đúng quy định của Luật Thú y 2015.
Mọi chi phí phát sinh cho việc lưu kho, tái xuất hay tiêu hủy lô hàng đều do cá nhân, tổ chức vi phạm chịu trách nhiệm thanh toán toàn bộ.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu nông sản, thuốc thú y
Để tránh rơi vào các rủi ro pháp lý nguy hiểm và chịu thiệt hại tài chính nặng nề, các doanh nghiệp kinh doanh thương mại nông sản và vật tư thú y cần lưu ý:
- Rà soát kỹ thời hạn sử dụng trước khi giao nhận: Kiểm tra nghiêm ngặt hạn dùng ghi trên nhãn bao bì và giấy chứng nhận kiểm dịch xuất xứ từ nước xuất khẩu trước khi bốc xếp hàng xuống tàu.
- Rút ngắn thời gian vận chuyển hải quan: Lựa chọn các đơn vị vận tải uy tín để tránh rủi ro hàng hóa bị lưu kho quá lâu dẫn đến hết hạn trong quá trình vận chuyển.
- Cập nhật thường xuyên quy định pháp luật: Chủ động theo dõi các văn bản quy phạm pháp luật mới trong lĩnh vực chăn nuôi, thú y và kiểm dịch thực phẩm để đảm bảo luôn tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực thông quan.