Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định 307/2026/NĐ-CP quy định về việc lựa chọn, công nhận và thực hiện các chế độ, chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Một trong những điểm mới đột phá và nhận được sự quan tâm lớn của chính quyền cơ sở chính là sự thay đổi toàn diện về thẩm quyền công nhận người có uy tín, góp phần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tinh gọn thủ tục hành chính.
Phân cấp mạnh mẽ: Thẩm quyền trực tiếp thuộc về Chủ tịch UBND cấp xã
Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Nghị định 307/2026/NĐ-CP, kể từ ngày Nghị định có hiệu lực thi hành, việc công nhận, đưa ra khỏi danh sách cũng như thay thế, bổ sung người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ thuộc thẩm quyền quyết định trực tiếp của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã.
Bên cạnh đó, hằng năm, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm chủ động chỉ đạo công tác rà soát, đánh giá lực lượng người có uy tín trên địa bàn quản lý dựa theo các tiêu chí cụ thể được pháp luật quy định, bảo đảm phát huy tốt nhất vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính chỉ còn 05 ngày làm việc
Không chỉ phân cấp thẩm quyền về cấp xã, Nghị định 307/2026/NĐ-CP còn tối ưu hóa thời gian giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính, giảm thiểu tối đa các tầng nấc trung gian không cần thiết. Cụ thể quy trình được quy định rõ ràng như sau:
- Bước 1: Trưởng thôn/bản tổ chức họp bình chọn và lập hồ sơ đề nghị công nhận người có uy tín gửi lên UBND cấp xã.
- Bước 2: Sau khi nhận đủ văn bản đề nghị hợp lệ từ thôn, trong thời hạn 05 ngày làm việc, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm xem xét và ban hành quyết định công nhận người có uy tín.
- Bước 3: UBND cấp xã tiến hành niêm yết, công khai danh sách người có uy tín tại thôn; đồng thời gửi báo cáo lên UBND cấp tỉnh (thông qua cơ quan quản lý nhà nước phụ trách công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo) để theo dõi, quản lý và chỉ đạo chung.
So sánh với quy định trước đây: Loại bỏ nhiều khâu trung gian
Để thấy rõ tinh thần cải cách thủ tục hành chính của quy định mới, chúng ta cần nhìn lại quy định hiện hành tại Quyết định 12/2018/QĐ-TTg (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Quyết định 28/2023/QĐ-TTg). Trước đây, quy trình công nhận người có uy tín trải qua rất nhiều bước phức tạp và kéo dài thời gian:
blockquote>Theo quy định cũ, sau khi thôn tổ chức bình chọn và UBND cấp xã kiểm tra hồ sơ, hồ sơ tiếp tục được chuyển lên UBND cấp huyện. Cơ quan chuyên môn cấp huyện lại gửi hồ sơ lên cơ quan công tác dân tộc cấp tỉnh để kiểm tra, rà soát. Chỉ sau khi nhận được ý kiến thống nhất bằng văn bản của cơ quan công tác dân tộc cấp tỉnh, Chủ tịch UBND cấp huyện mới chính thức ban hành quyết định công nhận.
Việc chuyển từ cơ chế công nhận ở cấp huyện sang cấp xã theo Nghị định 307/2026/NĐ-CP giúp chính quyền địa phương sát thực tế hơn, nắm bắt nhanh chóng biến động nhân sự tại các thôn bản và xử lý kịp thời các quyền lợi, chế độ chính sách cho người có uy tín.
Trách nhiệm triển khai khẩn trương của UBND các cấp
Đi kèm với việc thay đổi thẩm quyền, Nghị định 307/2026/NĐ-CP cũng siết chặt thời hạn thực hiện của các cơ quan chính quyền địa phương nhằm tránh tình trạng chậm trễ hay khoảng trống pháp lý khi chuyển giao. Tại điểm d khoản 7 Điều 15 Nghị định 307/2026/NĐ-CP nêu rõ:
UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo UBND cấp xã rà soát, tiến hành lựa chọn và ban hành quyết định công nhận người có uy tín trên địa bàn chậm nhất 30 ngày kể từ ngày Nghị định có hiệu lực thi hành (tức trước ngày 20/10/2026).
Sự phân cấp triệt để này thể hiện sự tin tưởng của Chính phủ đối với bộ máy chính quyền cơ sở cấp xã, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất để phát huy tối đa vai trò, vị thế của người có uy tín trong việc giữ gìn an ninh trật tự, phát triển kinh tế - xã hội tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.