Việc chuyển dịch từ một thị trường chứng khoán cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi (Emerging Market) đóng vai trò là một trong những mục tiêu chiến lược cốt lõi trong chính sách phát triển tài chính quốc gia. Không chỉ đơn thuần là sự gia tăng về các chỉ số đánh giá, nâng hạng thị trường chứng khoán chính là chìa khóa vàng mở cửa đón nhận hàng chục tỷ USD từ các quỹ đầu tư định chế quốc tế, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để phát triển thị trường vốn trở thành kênh huy động nguồn lực trung và dài hạn quan trọng bậc nhất cho nền kinh tế.
Lộ trình và chỉ tiêu cụ thể nâng hạng thị trường chứng khoán đến năm 2030
Căn cứ theo quy định tại Mục II Điều 1 của Đề án ban hành kèm theo Quyết định 1413/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Chính phủ đã xác định yêu cầu đẩy mạnh phát triển thị trường vốn và thị trường chứng khoán theo hướng công khai, minh bạch, hiện đại, tăng quy mô và độ sâu tài chính. Mục tiêu trọng tâm là nâng cao hiệu quả huy động vốn phục vụ nhu cầu phát triển của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế thông qua các công cụ chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng, đồng thời chuẩn hóa nâng cao năng lực hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán và định chế tài chính trung gian.
Trong nhóm các mục tiêu mang tính đột phá, Đề án nêu rõ yêu cầu duy trì xếp hạng thị trường chứng khoán theo tiêu chuẩn FTSE Russell và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI (Morgan Stanley Capital International), cũng như nâng lên thị trường mới nổi bậc cao theo phân hạng của FTSE Russell trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.
Để bảo đảm khả năng hoàn thành mục tiêu nâng hạng, Đề án đã chi tiết hóa các chỉ tiêu tăng trưởng cụ thể. Trong giai đoạn 2026-2030, giá trị huy động vốn trên thị trường vốn phấn đấu đạt bình quân khoảng 2 triệu tỷ đồng mỗi năm. Bên cạnh đó, tổng giá trị vốn huy động của khối doanh nghiệp thông qua kênh thị trường chứng khoán được kỳ vọng đạt mốc ấn tượng là 5,4 triệu tỷ đồng.
Mục tiêu tầm nhìn 2045: Vốn hóa đạt 120% GDP và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng
Hướng tới cột mốc phát triển chiến lược đến năm 2045, quy mô vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam được định hướng phấn đấu đạt khoảng 120% GDP, trong khi đó quy mô dư nợ thị trường trái phiếu dự kiến đạt khoảng 60% GDP. Đây là những con số có ý nghĩa vô cùng quan trọng, thể hiện sự chuyển dịch từ mô hình cung ứng vốn phụ thuộc quá nhiều vào hệ thống ngân hàng thương mại sang mô hình cân bằng, trong đó thị trường vốn gánh vác vai trò chủ lực về cung cấp vốn trung và dài hạn.
Chiểu theo các quy định của Luật Chứng khoán 2019 và hệ thống văn bản hướng dẫn như Nghị định 155/2020/NĐ-CP, việc hoàn thiện thể chế và khắc phục các rào cản kỹ thuật đã được triển khai đồng bộ. Đổi mới quan trọng hàng đầu là việc ban hành Thông tư 68/2024/TT-BTC quy định cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ 100% bằng tiền đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài (Non-Pre-funding). Giải pháp này đã giải quyết triệt để nút thắt quan trọng nhất trong khâu thanh toán bù trừ mà các tổ chức đánh giá xếp hạng quốc tế lớn như FTSE Russell và MSCI từng đặt ra đối với Việt Nam.
Nhóm giải pháp trọng tâm và phân công trách nhiệm thi hành
Để bảo đảm các định hướng đề ra được hiện thực hóa đúng lộ trình, Đề án giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan quản lý chuyên ngành. Trong đó, Điều 2 Quyết định 1413/QĐ-TTg quy định Bộ Tài chính chịu trách nhiệm chủ trì thực hiện toàn diện các giải pháp nâng hạng và duy trì bền vững kết quả nâng hạng thị trường chứng khoán.
Đồng thời, Bộ Tài chính trực tiếp chỉ đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) cùng Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) phối hợp chặt chẽ thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn theo Đề án và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Các nhóm giải pháp chính bao gồm:
- Đẩy mạnh hội nhập tài chính quốc tế: Tăng cường hợp tác sâu rộng với các sàn giao dịch chứng khoán, định chế tài chính hàng đầu thế giới; tích cực tổ chức các chương trình xúc tiến đầu tư quy mô lớn nhằm quảng bá hình ảnh thị trường vốn Việt Nam tới cộng đồng nhà đầu tư toàn cầu.
- Nâng cao chuẩn mực quản trị doanh nghiệp: Áp dụng nghiêm ngặt các nguyên tắc quản trị công ty tiên tiến theo chuẩn mực của OECD; bắt buộc minh bạch hóa công bố thông tin bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh đối với các công ty niêm yết, công ty đại chúng quy mô lớn.
- Nâng cấp hạ tầng công nghệ và sản phẩm giao dịch: Vận hành an toàn, thông suốt hệ thống công nghệ thông tin tích hợp; đa dạng hóa các sản phẩm chứng khoán phái sinh, chứng quyền có bảo đảm và các chứng chỉ quỹ chỉ số để tạo công cụ phòng ngừa rủi ro phong phú cho nhà đầu tư.
Với sự vào cuộc quyết liệt của toàn bộ hệ thống cơ quan quản lý và các chủ thể tham gia thị trường, mục tiêu đưa chứng khoán Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi không chỉ nâng tầm vị thế tài chính quốc gia mà còn mở ra chu kỳ phát triển bứt phá cho cộng đồng doanh nghiệp trong nhiều thập kỷ tới.