Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển vượt bậc, tình trạng đánh cắp, mua bán và lợi dụng thông tin cá nhân để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật về thuế, hóa đơn đang diễn ra ngày càng tinh vi và phức tạp. Để ngăn chặn triệt để vấn nạn này, ngày 03/07/2026, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Công văn 9409/BTC-CT gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc phối hợp triển khai Chiến dịch làm sạch mã số thuế nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.
Chiến dịch làm sạch mã số thuế: Gỡ nút thắt cho môi trường kinh doanh lành mạnh
Theo nội dung tại Công văn 9409/BTC-CT, Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ngành, chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế tuyên truyền rộng rãi về mục tiêu, ý nghĩa của Chiến dịch làm sạch mã số thuế. Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế cá nhân, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo đề án của Chính phủ.
Trong chiến dịch này, cơ quan thuế sẽ chủ động rà soát, đối chiếu thông tin đăng ký thuế của người nộp thuế với dữ liệu căn cước công dân. Đồng thời, người nộp thuế được khuyến nghị chủ động rà soát tình trạng mã số thuế cá nhân, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế còn tồn tại trước ngày 17/07/2026.
Người dân cần nâng cao cảnh giác, bảo mật thông tin cá nhân để tránh bị lợi dụng thành lập doanh nghiệp ma (ảnh minh họa)
Khuyến nghị khẩn cấp: Tuyệt đối không cho mượn, cho thuê thông tin cá nhân
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Công văn 9409/BTC-CT là lời cảnh báo đanh thép của Bộ Tài chính đối với người dân: Không cho mượn, cho thuê hoặc mua bán thông tin cá nhân (bao gồm số CCCD, ảnh chụp chân dung), chữ ký số, tài khoản ngân hàng để thành lập hoặc vận hành doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Thực tế thời gian qua cho thấy, nhiều đối tượng xấu đã lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin, thiếu hiểu biết của một bộ phận người dân (đặc biệt là sinh viên, người lao động tự do, người dân ở vùng sâu vùng xa) để trả một khoản tiền nhỏ nhằm "thuê" thông tin cá nhân đứng tên người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp này thực chất là "doanh nghiệp ma", không hề có hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế, được lập ra chỉ với mục đích duy nhất là mua bán hóa đơn trái phép, trốn thuế, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước.
Khi các vụ án bị triệt phá, những cá nhân cho mượn, cho thuê thông tin dù không trực tiếp điều hành nhưng với tư cách là người đại diện theo pháp luật trên giấy tờ, họ vẫn phải đối mặt với những rắc rối pháp lý vô cùng nghiêm trọng, thậm chí là vòng lao lý.
Hậu quả pháp lý nặng nề: Từ phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự
Hành vi cho mượn, cho thuê thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp giả mạo, mua bán hóa đơn hoặc trốn thuế không chỉ vi phạm đạo đức kinh doanh mà còn bị pháp luật xử lý cực kỳ nghiêm khắc.
1. Xử phạt vi phạm hành chính
- Về hành vi kê khai hồ sơ đăng ký doanh nghiệp: Theo quy định tại Điều 43 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, hành vi kê khai không trung thực, không chính xác nội dung hồ sơ đăng ký doanh nghiệp để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
- Về hành vi cho, bán hóa đơn: Theo quy định tại Điều 22 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP), hành vi cho, bán hóa đơn sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, đồng thời buộc phải hủy hóa đơn và nộp lại số lợi bất hợp pháp có được.
- Về hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp: Theo quy định tại Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
2. Truy cứu trách nhiệm hình sự
Nếu hành vi cho mượn, cho thuê thông tin cá nhân dẫn đến việc trốn thuế hoặc mua bán trái phép hóa đơn với quy mô lớn, các cá nhân liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017):
Điều 200. Tội trốn thuế Người nào thực hiện hành vi trốn thuế với số tiền từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế... thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm. Trường hợp trốn thuế với số tiền từ 1.000.000.000 đồng trở lên, mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 07 năm tù giam.
Điều 203. Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước Người nào in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước ở dạng phôi từ 50 số đến dưới 100 số hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số hoặc thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng... thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Phạm tội thuộc trường hợp nghiêm trọng (thu lợi bất chính 100.000.000 đồng trở lên, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước 100.000.000 đồng trở lên...) thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
Cơ chế phối hợp liên ngành: Quyết liệt triệt phá doanh nghiệp ma
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo lực lượng Công an, cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế phối hợp chặt chẽ trong việc tiếp nhận, xác minh và xử lý các phản ánh về việc cá nhân bị lấy cắp hoặc giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Trường hợp có căn cứ xác định hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ thực hiện thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo đúng quy định. Đồng thời, cơ quan chức năng sẽ thực hiện tách bạch quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân bị mạo danh với nghĩa vụ và hành vi vi phạm của tổ chức, cá nhân sử dụng thông tin giả mạo, đảm bảo không làm ảnh hưởng đến những người dân vô tội bị đánh cắp thông tin.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng sẽ tăng cường xác minh, xử lý nghiêm các trường hợp có dấu hiệu mua bán hóa đơn, trốn thuế, lợi dụng pháp nhân để vi phạm pháp luật. Khi cơ quan thuế chuyển tin báo hoặc hồ sơ đề nghị điều tra, khởi tố, cơ quan công an tại địa phương có trách nhiệm tiếp nhận, phối hợp xử lý nhanh chóng, đúng thẩm quyền, góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và thượng tôn pháp luật.
Lời khuyên thiết thực từ chuyên gia pháp lý
Để tự bảo vệ mình trước những rủi ro pháp lý không đáng có, mỗi người dân cần lưu ý:
- Tuyệt đối bảo mật thông tin cá nhân: Không chia sẻ ảnh chụp CCCD, chữ ký số hoặc thông tin tài khoản ngân hàng lên mạng xã hội hoặc cho những người không quen biết.
- Không tiếp tay cho hành vi vi phạm: Tuyệt đối không nhận tiền để đứng tên hộ người đại diện pháp luật, thành lập doanh nghiệp hoặc mở tài khoản ngân hàng khi không trực tiếp quản lý, điều hành.
- Kịp thời phản ánh: Khi phát hiện bị giả mạo hoặc bị lợi dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp, cần lập tức làm đơn trình báo gửi đến cơ quan công an và cơ quan thuế nơi gần nhất để được can thiệp, xử lý kịp thời.