Công trình xây dựng: Quy định mới 'siết chặt' đánh giá an toàn định kỳ từ 01/7/2026 – Chủ đầu tư cần biết gì?

An toàn công trình xây dựng luôn là một trong những yếu tố then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân và sự phát triển bền vững của đô thị. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 33/2026/TT-BXD với nhiều quy định mới, đặc biệt là về việc đánh giá an toàn công trình định kỳ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Đây là một bước tiến quan trọng nhằm nâng cao trách nhiệm của các chủ thể liên quan và đảm bảo an toàn tối đa cho các công trình trong suốt vòng đời khai thác.

Quy định mới về đánh giá an toàn công trình: Thời hạn và tần suất

Theo Khoản 1 Điều 4 Thông tư 33/2026/TT-BXD, một trong những điểm nổi bật nhất là quy định về thời điểm đánh giá an toàn công trình lần đầu. Cụ thể, việc đánh giá này phải được thực hiện trong thời hạn không quá 10 năm kể từ khi nghiệm thu hoàn thành công trình. Sau lần đánh giá đầu tiên, các lần đánh giá tiếp theo sẽ được thực hiện với tần suất không quá 05 năm/lần.

Quy định này mang ý nghĩa sâu sắc, thể hiện sự chủ động của cơ quan quản lý nhà nước trong việc phòng ngừa rủi ro. Thay vì chỉ tập trung vào giai đoạn thi công, pháp luật đã mở rộng phạm vi quản lý sang cả giai đoạn khai thác, sử dụng, nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn do hao mòn tự nhiên, tác động của môi trường hoặc việc thay đổi công năng sử dụng.

Sự khác biệt so với quy định trước đây

Để thấy rõ hơn tầm quan trọng của Thông tư 33/2026/TT-BXD, chúng ta cần nhìn lại các quy định trước đây. Trước ngày 01/7/2026, Thông tư 14/2024/TT-BXD của Bộ Xây dựng chỉ ban hành kèm theo Quy trình đánh giá an toàn công trình trong quá trình khai thác, sử dụng. Quy trình này tập trung vào các khía cạnh kỹ thuật như phạm vi áp dụng (Điều 1), đối tượng áp dụng (Điều 2), đánh giá cấp độ 1 (Điều 8), đánh giá cấp độ 2 (Điều 9), đánh giá sơ bộ (Điều 10), đánh giá chi tiết (Điều 11) và hồ sơ đánh giá an toàn công trình (Điều 12). Tuy nhiên, Thông tư này lại không quy định về thời điểm phải thực hiện đánh giá an toàn công trình lần đầu cũng như tần suất đánh giá định kỳ.

Chính vì vậy, sự ra đời của Thông tư 33/2026/TT-BXD đã lấp đầy khoảng trống pháp lý quan trọng này, tạo ra một khung pháp lý hoàn chỉnh hơn cho công tác quản lý chất lượng và an toàn công trình xây dựng.

Tầm quan trọng của việc đánh giá an toàn định kỳ

Việc đánh giá an toàn công trình định kỳ không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một biện pháp thiết yếu để bảo vệ cộng đồng và tài sản. Các công trình xây dựng, dù được thiết kế và thi công tốt đến đâu, cũng sẽ chịu tác động của thời gian, môi trường, tải trọng sử dụng và các yếu tố bất khả kháng khác. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu xuống cấp, hư hỏng, từ đó có biện pháp khắc phục kịp thời, ngăn ngừa các sự cố đáng tiếc có thể xảy ra.

Ví dụ, một tòa nhà chung cư được xây dựng cách đây 8 năm, nếu không được đánh giá an toàn định kỳ, có thể tiềm ẩn những nguy cơ về kết cấu mà mắt thường khó nhận thấy. Khi Thông tư 33/2026/TT-BXD có hiệu lực, chủ sở hữu công trình sẽ phải chủ động thực hiện đánh giá trong vòng 10 năm kể từ khi nghiệm thu, đảm bảo rằng mọi vấn đề tiềm ẩn đều được phát hiện và xử lý trước khi trở nên nghiêm trọng.

Trách nhiệm của chủ sở hữu và các bên liên quan

Quy định mới này đặt ra trách nhiệm cao hơn cho chủ sở hữu, người quản lý và sử dụng công trình. Theo Nghị định 06/2021/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 35/2023/NĐ-CP) và Nghị định 175/2024/NĐ-CP, việc bảo trì và đảm bảo an toàn công trình là một nghĩa vụ pháp lý. Luật Xây dựng 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Xây dựng sửa đổi 2020) cũng đã quy định rõ về trách nhiệm của các bên trong việc quản lý chất lượng công trình.

Các chủ thể này cần chủ động lập kế hoạch, bố trí nguồn lực và lựa chọn các tổ chức đánh giá an toàn công trình có đủ năng lực theo quy định của pháp luật. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này không chỉ giúp tránh các chế tài pháp lý mà còn góp phần xây dựng một môi trường sống và làm việc an toàn, bền vững.

Kết luận

Sự ra đời của Thông tư 33/2026/TT-BXD đánh dấu một bước tiến quan trọng trong công tác quản lý an toàn công trình xây dựng tại Việt Nam. Với quy định về thời hạn và tần suất đánh giá an toàn định kỳ, các công trình sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn, giảm thiểu rủi ro và nâng cao tuổi thọ. Các chủ sở hữu, người quản lý và sử dụng công trình cần nắm vững và thực hiện nghiêm túc các quy định này để đảm bảo an toàn cho chính mình và cộng đồng.