Tình hình cháy rừng trên cả nước đang diễn biến ngày càng phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài nguyên thiên nhiên và đe dọa trực tiếp đến cuộc sống của người dân. Trước thực trạng đáng báo động này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện khẩn, yêu cầu các địa phương phải nâng cao cảnh giác, chủ động ứng phó và triển khai quyết liệt các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) theo phương châm “bốn tại chỗ”. Đây không chỉ là một nhiệm vụ trọng tâm mà còn là trách nhiệm xuyên suốt, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Trách nhiệm của Chủ tịch UBND các cấp trong công tác PCCCR
Theo nội dung Công điện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải chịu trách nhiệm cao nhất về công tác PCCCR trên địa bàn quản lý. Điều này thể hiện sự nghiêm túc của Chính phủ trong việc quy định trách nhiệm cá nhân, đặc biệt là người đứng đầu, trong việc bảo vệ tài nguyên rừng. Cụ thể, các địa phương cần khẩn trương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách sau:
- Tăng cường kiểm tra, giám sát: Chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp xã và các cơ quan chức năng thực hiện nghiêm trách nhiệm quản lý nhà nước về PCCCR. Công tác kiểm tra, giám sát phải được đẩy mạnh, đảm bảo mọi quy định pháp luật về lâm nghiệp, đặc biệt là các quy định tại Luật Lâm nghiệp và các văn bản hướng dẫn, được thực thi một cách hiệu quả.
- Triển khai phương châm “bốn tại chỗ”: Đảm bảo công tác PCCCR được triển khai theo phương châm “chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ”. Điều này giúp chủ động, kịp thời ứng phó với mọi tình huống cháy rừng, phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương, đồng thời tuyệt đối không được lơ là, chủ quan, mất cảnh giác.
Yêu cầu ứng trực 24/24 giờ và kiểm soát chặt chẽ lửa rừng
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Công điện là yêu cầu các địa phương phải phân công lực lượng ứng trực 24/24 giờ theo quy định. Điều này nhằm đảm bảo khả năng phản ứng nhanh nhất khi có sự cố cháy rừng xảy ra. Bên cạnh đó, việc kiểm soát nguồn lửa cũng được đặt lên hàng đầu:
- Kiểm soát việc sử dụng lửa: Thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng lửa trong rừng và gần rừng của người dân. Đặc biệt chú ý đến các hoạt động tiềm ẩn nguy cơ cao như đốt nương làm rẫy, xử lý thực bì. Các biện pháp phòng ngừa phải được thực hiện nghiêm ngặt để hạn chế tối đa các vụ cháy do sơ suất.
- Rà soát và hoàn thiện phương án ứng phó: Các địa phương phải rà soát, hoàn thiện phương án ứng phó với từng loại cháy rừng có thể xảy ra, từ cháy nhỏ đến cháy lớn. Mục tiêu là kịp thời phát hiện điểm cháy, huy động lực lượng chữa cháy và dập tắt cháy rừng ngay từ khi mới phát sinh, không để xảy ra cháy lớn gây hậu quả nghiêm trọng.
- Chủ động di dời người dân: Chuẩn bị phương án chủ động di dời người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm khi cần thiết, nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối tính mạng và tài sản của Nhân dân. Đây là biện pháp nhân văn và cần thiết để giảm thiểu thiệt hại về người trong trường hợp khẩn cấp.
Bố trí kinh phí, tuyên truyền và xử lý vi phạm
Để đảm bảo công tác PCCCR đạt hiệu quả cao, Công điện cũng đưa ra các yêu cầu về nguồn lực và chế tài xử lý:
- Bố trí kinh phí và phương tiện: Các địa phương cần chủ động bố trí kinh phí, phương tiện, vật tư cần thiết phục vụ công tác PCCCR. Việc đầu tư đầy đủ trang thiết bị và nguồn lực tài chính là yếu tố then chốt để ứng phó kịp thời và hiệu quả với các vụ cháy.
- Tăng cường tuyên truyền: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân về PCCCR. Các hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú cần được triển khai để mọi người dân hiểu rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ rừng và các quy định pháp luật liên quan.
- Điều tra và xử lý nghiêm vi phạm: Điều tra, làm rõ nguyên nhân các vụ cháy rừng, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định của pháp luật, đặc biệt là Nghị định 146/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp. Đồng thời, xem xét trách nhiệm của người đứng đầu nếu để xảy ra cháy rừng trên địa bàn quản lý.
Công điện của Thủ tướng Chính phủ là một chỉ đạo kịp thời và cần thiết, thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc bảo vệ tài nguyên rừng quý giá. Việc triển khai đồng bộ và nghiêm túc các giải pháp PCCCR không chỉ góp phần bảo vệ môi trường sinh thái mà còn đảm bảo an ninh, an toàn cho cộng đồng dân cư sinh sống gần rừng.