Chế độ thai sản luôn là một trong những chính sách an sinh xã hội được người lao động quan tâm hàng đầu. Từ ngày 01/7/2026, hàng loạt quy định mới mang tính bước ngoặt sẽ chính thức có hiệu lực, mang lại những thay đổi lớn về cả thời gian nghỉ ngơi lẫn quyền lợi tài chính cho người lao động khi sinh con. Những điều chỉnh này không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe của bà mẹ và trẻ em tốt hơn mà còn thể hiện sự đồng hành, chia sẻ trách nhiệm của xã hội và gia đình trong việc chăm sóc thế hệ tương lai.
Dưới đây là tổng hợp chi tiết và phân tích chuyên sâu về những điểm mới cốt lõi của chế độ thai sản áp dụng từ ngày 01/7/2026 mà bất kỳ người lao động nào cũng cần nắm rõ để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
1. Chế độ thai sản từ ngày 01/7/2026 có gì mới?
1.1. Thời gian nghỉ thai sản được kéo dài khi sinh con thứ hai
Hiện nay, theo quy định tại khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019, thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ được áp dụng chung cho mọi lần sinh con như sau:
- Lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng. - Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ 02 trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.
Tuy nhiên, nhằm khuyến khích quy mô dân số hợp lý và hỗ trợ tốt hơn cho các gia đình nuôi con nhỏ, kể từ ngày 01/7/2026, quy định này sẽ có sự thay đổi lớn. Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019 (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 29 Luật Dân số 2025):
- Lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng; trường hợp sinh con thứ hai, lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 07 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng. - Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.
Như vậy, từ ngày 01/7/2026, nếu sinh con thứ hai, lao động nữ sẽ được nghỉ thai sản lên đến 07 tháng (tăng thêm 01 tháng so với quy định hiện hành). Đây là một chính sách nhân văn, giúp người mẹ có thêm thời gian phục hồi sức khỏe và chăm sóc con nhỏ trong giai đoạn đầu đời quan trọng.
1.2. Tiền hưởng thai sản tăng mạnh nhờ điều chỉnh mức lương cơ sở
Bên cạnh thời gian nghỉ, các khoản trợ cấp tài chính đi kèm cũng được điều chỉnh tăng đáng kể từ ngày 01/7/2026 do sự thay đổi về mức lương cơ sở (mức tham chiếu).
(1) Tiền trợ cấp một lần khi sinh con
Theo quy định tại Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, khi sinh con, nhận con do nhờ mang thai hộ hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi, người lao động đủ điều kiện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ được nhận trợ cấp một lần cho mỗi con.
Mức hưởng cho mỗi con bằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con, nhận con hoặc nhận nuôi con nuôi. Hiện nay, theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định 73/2024/NĐ-CP, mức lương cơ sở đang áp dụng là 2,34 triệu đồng/tháng, tương đương tiền trợ cấp một lần là 4,68 triệu đồng/con.
Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2026, khi Nghị định 161/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mức lương cơ sở sẽ tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng (theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP). Theo đó, tiền trợ cấp một lần khi sinh con sẽ tăng lên 5,06 triệu đồng/con (tăng thêm 380.000 đồng/con).
(2) Tiền dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh
Theo quy định tại Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, nếu lao động nữ trong khoảng thời gian 30 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ thai sản (6 tháng hoặc 7 tháng tùy trường hợp) mà sức khỏe chưa phục hồi thì được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản từ 05 đến 10 ngày tùy trường hợp cụ thể.
Mức hưởng cho một ngày nghỉ dưỡng sức bằng 30% mức tham chiếu (mức lương cơ sở):
- Với mức lương cơ sở hiện hành (2,34 triệu đồng/tháng), tiền dưỡng sức là 702.000 đồng/ngày.
- Từ ngày 01/7/2026, với mức lương cơ sở mới (2,53 triệu đồng/tháng), tiền dưỡng sức sau sinh sẽ tăng lên 759.000 đồng/ngày (tăng thêm 57.000 đồng/ngày).
1.3. Quyền lợi của lao động nam được nâng cao rõ rệt
Không chỉ lao động nữ, lao động nam cũng được hưởng thêm quyền lợi đặc biệt khi vợ sinh con thứ hai. Theo quy định hiện hành tại khoản 2 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc khi vợ sinh con được nghỉ thai sản như sau:
- 05 ngày làm việc; - 07 ngày làm việc nếu vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi; - 10 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi; từ sinh ba trở lên, cứ thêm mỗi con (từ con thứ ba) được nghỉ thêm 03 ngày làm việc; - 14 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi phải phẫu thuật; từ sinh ba trở lên phải phẫu thuật, cứ thêm mỗi con (từ con thứ ba) được nghỉ thêm 03 ngày làm việc.
Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2026, theo quy định mới tại khoản 1 Điều 29 Luật Dân số 2025 (bổ sung, sửa đổi quy định liên quan), lao động nam có vợ sinh con thứ hai cũng sẽ được nghỉ 10 ngày làm việc (tương tự trường hợp vợ sinh đôi), thay vì chỉ được nghỉ 05 ngày làm việc như trước đây. Đây là sự thay đổi lớn nhằm khuyến khích người cha đồng hành cùng người mẹ trong việc chăm sóc con cái, thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình.
2. Điều kiện hưởng chế độ thai sản năm 2026 người lao động cần lưu ý
Để được hưởng các quyền lợi ưu việt nêu trên, người lao động cần đáp ứng các điều kiện đóng BHXH bắt buộc theo quy định tại Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và hướng dẫn tại Điều 8 Thông tư 12/2025/TT-BNV:
(1) Trường hợp thông thường: Lao động nữ sinh con, lao động nữ mang thai hộ, người mẹ nhờ mang thai hộ và người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con hoặc nhận con.
(2) Trường hợp phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định: Lao động nữ sinh con hoặc mang thai hộ đã tham gia BHXH bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên nhưng phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì chỉ cần đóng BHXH từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con.
(3) Trường hợp nghỉ việc để điều trị vô sinh: Lao động nữ sinh con mà trước đó phải nghỉ việc để điều trị vô sinh được hưởng chế độ thai sản nếu đã đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng liền kề trước khi sinh con.
* Cách xác định thời gian đóng BHXH liền kề trước khi sinh con hoặc nhận con:
- Nếu sinh con hoặc nhận con trước ngày 15 của tháng thì tháng đó không được tính vào thời gian xét điều kiện.
- Nếu sinh con hoặc nhận con từ ngày 15 trở đi và tháng đó có đóng BHXH thì tháng đó được tính vào thời gian xét điều kiện.
- Nếu sinh con hoặc nhận con từ ngày 15 trở đi nhưng tháng đó không đóng BHXH thì tháng đó không được tính.
Việc nắm rõ các quy định mới về chế độ thai sản từ ngày 01/7/2026 sẽ giúp người lao động chủ động hơn trong việc lập kế hoạch sinh con, đồng thời đảm bảo nhận được đầy đủ các quyền lợi an sinh xã hội tối ưu nhất theo quy định của pháp luật.