Bước sang tháng 4/2026, hệ thống pháp luật Việt Nam ghi nhận hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật quan trọng chính thức có hiệu lực thi hành. Những chính sách mới này không chỉ tác động mạnh mẽ đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ hằng ngày của mỗi người dân. Từ việc siết chặt quản lý tài khoản ngân hàng, thúc đẩy chuyển đổi số trong sở hữu trí tuệ, ưu đãi chuyển giao công nghệ, cho đến thay đổi mẫu bằng tốt nghiệp THPT và tăng mức phạt vi phạm phòng cháy chữa cháy (PCCC) – tất cả đều đòi hỏi chúng ta phải chủ động cập nhật để tránh các rủi ro pháp lý đáng tiếc.
1. Bắt buộc dùng tên thật cho tài khoản ngân hàng từ ngày 01/4/2026
Một trong những chính sách được dư luận quan tâm nhất là quy định siết chặt quản lý tài khoản thanh toán nhằm phòng chống tội phạm công nghệ cao và gian lận tài chính. Theo Thông tư số 30/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 15/2024/TT-NHNN về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, từ ngày 01/4/2026, toàn bộ tên tài khoản thanh toán tại các ngân hàng bắt buộc phải trùng khớp với tên thật trên giấy tờ định danh cá nhân (như Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu).
"Các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải chấm dứt dịch vụ cho phép khách hàng đặt nickname, biệt danh hoặc tên viết tắt không trùng khớp với tên thật cho tài khoản thanh toán."
Quy định này đồng nghĩa với việc các dịch vụ đặt tên tài khoản theo sở thích, biệt danh thương hiệu (không đăng ký hợp pháp) sẽ chính thức bị dừng hoạt động. Việc bắt buộc xác thực tên thật giúp cơ quan quản lý dễ dàng truy vết dòng tiền, ngăn chặn triệt để tình trạng mở tài khoản ảo, tài khoản rác phục vụ cho các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng.
2. Ưu đãi lớn cho dự án đầu tư nước ngoài có nội dung chuyển giao công nghệ
Nhằm thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao và thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ 2017 (Luật số 115/2025/QH15) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/4/2026 mang đến nhiều chính sách ưu đãi mang tính đột phá.
Theo quy định mới, Nhà nước ưu tiên áp dụng các chính sách ưu đãi đặc biệt về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu, đất đai, tín dụng và các biện pháp khuyến khích khác đối với các dự án đầu tư nước ngoài có nội dung chuyển giao công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ sạch hoặc công nghệ hỗ trợ. Đặc biệt, các doanh nghiệp có dự án thuộc địa bàn hoặc lĩnh vực ưu đãi đầu tư khi thực hiện hoạt động chuyển giao công nghệ với các tổ chức khoa học và công nghệ trong nước sẽ được hỗ trợ kinh phí từ các quỹ phát triển khoa học công nghệ quốc gia.
3. Thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động sở hữu trí tuệ
Song song với việc khuyến khích chuyển giao công nghệ, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (Luật số 131/2025/QH15) cũng chính thức có hiệu lực từ ngày 01/4/2026, đánh dấu bước ngoặt pháp lý quan trọng trong kỷ nguyên số.
Điểm nổi bật của luật mới là quy định Nhà nước thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện hoạt động sở hữu trí tuệ thông qua việc ưu tiên phát triển đồng bộ hạ tầng số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về sở hữu trí tuệ và cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ cao. Chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ giờ đây có thể thực hiện toàn bộ quy trình nộp đơn, theo dõi tiến độ và nhận văn bằng bảo hộ dưới dạng điện tử thông qua hệ thống nộp đơn trực tuyến thống nhất. Điều này giúp tối ưu hóa quy trình, rút ngắn đáng kể thời gian xử lý đơn và giảm thiểu chi phí hành chính cho cá nhân, doanh nghiệp.
4. Chính thức áp dụng mẫu bằng tốt nghiệp THPT mới từ ngày 01/4/2026
Đối với lĩnh vực giáo dục, từ ngày 01/4/2026, mẫu bằng tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) mới sẽ chính thức được áp dụng theo quy định tại Thông tư số 10/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Mẫu bằng tốt nghiệp THPT mới được thiết kế hiện đại hơn, tích hợp các công nghệ bảo an tiên tiến nhằm chống làm giả văn bằng, chứng chỉ. Đồng thời, thông tư mới cũng bãi bỏ một số quy định rườm rà về mẫu sổ gốc, phụ lục sổ gốc, sổ cấp bản sao... thay vào đó giao quyền chủ động cho các cơ sở giáo dục trong việc quản lý và cấp phát văn bằng, bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.
5. Phạt đến 40 triệu đồng đối với hành vi vi phạm quy định về trang bị phương tiện PCCC
Bên cạnh các chính sách khuyến khích phát triển kinh tế - xã hội, công tác bảo đảm an toàn phòng chống cháy nổ cũng được siết chặt bằng các chế tài nghiêm khắc hơn. Nghị định số 69/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và cứu nạn, cứu hộ (CNCH) sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 20/4/2026.
Đáng chú ý, nghị định mới bổ sung mức phạt tiền cực kỳ nghiêm khắc, từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng đối với hành vi trang bị phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc không đầy đủ theo quy định của pháp luật. Việc tăng mạnh mức xử phạt này nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm của các chủ đầu tư, người đứng đầu cơ sở trong việc duy trì và vận hành hệ thống an toàn PCCC, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.
Lời khuyên pháp lý dành cho người dân và doanh nghiệp
Trước những thay đổi lớn về mặt chính sách trong tháng 4/2026, Hệ Thống Pháp Luật khuyến nghị:
- Đối với cá nhân: Cần chủ động liên hệ với ngân hàng đang mở tài khoản để kiểm tra, cập nhật thông tin định danh chính xác, tránh việc tài khoản bị gián đoạn giao dịch sau ngày 01/4/2026 do sử dụng biệt danh không hợp lệ.
- Đối với doanh nghiệp: Cần rà soát ngay các dự án đầu tư có yếu tố công nghệ để tận dụng tối đa các chính sách ưu đãi thuế, đất đai theo Luật Chuyển giao công nghệ mới; đồng thời nghiêm túc kiểm tra hệ thống trang thiết bị PCCC tại cơ sở để tránh bị xử phạt hành chính với mức phạt lên đến 40 triệu đồng.
Hãy tiếp tục theo dõi Hệ Thống Pháp Luật để cập nhật nhanh chóng, chính xác nhất các quy định pháp luật mới nhất hằng ngày!