Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hiện thực hóa giấc mơ đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, vấn đề nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành bài toán cấp thiết hơn bao giờ hết. Để đón đầu làn sóng công nghệ mới này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Quyết định 1061/QĐ-BGDĐT quy định về Chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt trình độ đại học.
Hệ thống đường sắt tốc độ cao hiện đại là mục tiêu chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn tới (ảnh minh họa)
Bước ngoặt trong đào tạo nhân lực ngành đường sắt
Theo quy định tại Điều 1 Quyết định 1061/QĐ-BGDĐT, danh mục các ngành trình độ đại học về đường sắt không chỉ bao gồm các ngành kỹ thuật truyền thống mà còn mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và quản lý hiện đại. Đây là lần đầu tiên một hệ thống ngành nghề được chuẩn hóa đồng bộ để phục vụ riêng cho hệ sinh thái công nghiệp đường sắt.
Việc xác định 40 ngành đào tạo này dựa trên cấu trúc hệ thống của công nghiệp đường sắt hiện đại, chia thành 4 phân nhóm chiến lược:
- Phân nhóm 01: Xây dựng và quản lý xây dựng công trình đường sắt.
- Phân nhóm 02: Hệ thống điện, thông tin tín hiệu, điều khiển trong đường sắt.
- Phân nhóm 03: Phương tiện đường sắt và thiết bị cơ khí.
- Phân nhóm 04: Kinh tế, khai thác vận tải và logistics đường sắt.
Chi tiết danh mục 40 ngành đào tạo đại học về đường sắt
Dưới đây là danh sách chi tiết các ngành nghề được Bộ Giáo dục và Đào tạo ưu tiên phát triển, tạo nền tảng cho việc vận hành và làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao:
| STT | Mã ngành | Tên ngành đào tạo | Phân nhóm |
|---|---|---|---|
| 1 | 7580201 | Kỹ thuật xây dựng | 01 |
| 2 | 7580205 | Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông | 01 |
| 3 | 7580301 | Kinh tế xây dựng | 01 |
| 4 | 7580302 | Quản lý xây dựng | 01 |
| 5 | 7510103 | Công nghệ kỹ thuật xây dựng | 01 |
| 6 | 7510104 | Công nghệ kỹ thuật giao thông | 01 |
| 7 | 7520201 | Kỹ thuật điện | 02 |
| 8 | 7520207 | Kỹ thuật điện tử viễn thông | 02 |
| 9 | 7520216 | Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa | 02 |
| 10 | 7510301 | Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử | 02 |
| 11 | 7510302 | Công nghệ kỹ thuật điện tử - viễn thông | 02 |
| 12 | 7510303 | Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa | 02 |
| 13 | 7520116 | Kỹ thuật cơ khí động lực | 03 |
| 14 | 7520103 | Kỹ thuật cơ khí | 03 |
| 15 | 7520114 | Kỹ thuật cơ điện tử | 03 |
| 16 | 7510201 | Công nghệ kỹ thuật cơ khí | 03 |
| 17 | 7510203 | Công nghệ kỹ thuật cơ điện tử | 03 |
| 18 | 7840101 | Khai thác vận tải | 04 |
| 19 | 7840104 | Kinh tế vận tải | 04 |
| 20 | 7580210 | Kỹ thuật cơ sở hạ tầng | 01 |
| 21 | 7580211 | Địa kỹ thuật xây dựng | 01 |
| 22 | 7520503 | Kỹ thuật trắc địa - bản đồ | 01 |
| 23 | 7510102 | Công nghệ kỹ thuật công trình xây dựng | 01 |
| 24 | 7510105 | Công nghệ kỹ thuật vật liệu xây dựng | 01 |
| 25 | 7480201 | Công nghệ thông tin | 02 |
| 26 | 7480101 | Khoa học máy tính | 02 |
| 27 | 7480106 | Kỹ thuật máy tính | 02 |
| 28 | 7480107 | Trí tuệ nhân tạo | 02 |
| 29 | 7460107 | Khoa học tính toán | 02 |
| 30 | 7460108 | Khoa học dữ liệu | 02 |
| 31 | 7480104 | Hệ thống thông tin | 02 |
| 32 | 7480108 | Công nghệ kỹ thuật máy tính | 02 |
| 33 | 7480202 | An toàn thông tin | 02 |
| 34 | 7520107 | Kỹ thuật robot | 03 |
| 35 | 7580215 | Kỹ thuật an toàn giao thông | 03 |
| 36 | 7520309 | Kỹ thuật vật liệu | 03 |
| 37 | 7510605 | Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng | 04 |
| 38 | 7840106 | Quản lý vận tải đường sắt | 04 |
| 39 | 7520320 | Kỹ thuật môi trường đường sắt | 01 |
| 40 | 7580101 | Kiến trúc công trình đường sắt | 01 |
Sinh viên kỹ thuật thực hành trên mô hình hệ thống điều khiển đường sắt hiện đại (ảnh minh họa)
Cơ hội nghề nghiệp "vàng" cho thế hệ trẻ
Việc ban hành danh mục này không chỉ là một văn bản hành chính thuần túy mà là lời khẳng định về định hướng phát triển hạ tầng quốc gia. Theo dự báo, khi dự án đường sắt tốc độ cao đi vào giai đoạn triển khai mạnh mẽ, Việt Nam sẽ cần hàng chục nghìn kỹ sư, chuyên gia trong các lĩnh vực từ xây dựng cầu hầm, hệ thống điện động lực đến quản lý vận hành thông minh.
"Chuẩn chương trình đào tạo này là căn cứ để các cơ sở giáo dục đại học xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình đào tạo, đảm bảo sinh viên ra trường có đủ năng lực tiếp nhận và chuyển giao công nghệ đường sắt tiên tiến từ các đối tác quốc tế."
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đang xem xét các chính sách hỗ trợ học phí và học bổng cho sinh viên theo học các ngành đặc thù trong danh mục này theo tinh thần của Quyết định 2230/QĐ-TTg về Đề án đào tạo nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam.
Với lộ trình rõ ràng và sự đầu tư bài bản từ phía Nhà nước, ngành đường sắt hứa hẹn sẽ trở thành một trong những lĩnh vực thu hút nhân tài hàng đầu trong thập kỷ tới, góp phần đưa Việt Nam tiến nhanh trên con đường hiện đại hóa giao thông vận tải.