Trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức và cơ hội đan xen, việc hoàn thiện hành lang pháp lý trở thành nhiệm vụ cấp bách hàng đầu. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 701/QĐ-TTg, một văn bản mang tính định hướng quan trọng, xác định rõ trách nhiệm và lộ trình cho 9 dự án Luật sẽ được trình Quốc hội xem xét trong năm 2026.
Chiến lược hoàn thiện thể chế: Không chỉ là sửa đổi văn bản
Quyết định 701/QĐ-TTg không đơn thuần là một bản phân công công việc hành chính. Nó phản ánh tư duy quản lý hiện đại, tập trung vào việc tháo gỡ những "điểm nghẽn" về thể chế đã tồn tại bấy lâu. Theo đó, các Bộ được giao chủ trì soạn thảo không chỉ có nhiệm vụ viết lại các điều khoản mà còn phải chủ động nghiên cứu, đề xuất những chính sách đột phá, gắn liền với định hướng lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.
Đặc biệt, Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu các đề xuất phải sát với thực tiễn, đảm bảo tính khả thi và đồng bộ trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Điều này đòi hỏi các cơ quan như Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính phải có sự phối hợp chặt chẽ, tránh tình trạng chồng chéo hoặc tạo ra những khoảng trống pháp lý gây khó khăn cho doanh nghiệp và người dân.
Điểm mặt 9 dự án Luật "xương sống" trong lộ trình năm 2026
Danh sách 9 dự án Luật được đề cập trong Quyết định 701/QĐ-TTg bao quát hầu hết các lĩnh vực trọng yếu của đời sống kinh tế - xã hội. Dưới đây là chi tiết phân công và thời hạn thực hiện:
| STT | Tên dự án Luật | Cơ quan chủ trì | Thời hạn trình Chính phủ | Thời hạn trình UBTVQH |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) | Bộ Xây dựng | Trước 10/8/2026 | Tháng 9/2026 |
| 2 | Luật Nhà ở (sửa đổi) | Bộ Xây dựng | Trước 10/8/2026 | Tháng 9/2026 |
| 3 | Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) | Bộ Y tế | Trước 10/8/2026 | Tháng 9/2026 |
| 4 | Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh | Bộ Công Thương | Trước 10/8/2026 | Tháng 9/2026 |
| 5 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng | Bộ Công Thương | Trước 10/7/2026 | Tháng 8/2026 |
| 6 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực | Bộ Công Thương | Trước 10/8/2026 | Tháng 9/2026 |
| 7 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới và Luật Hoạt động chữ thập đỏ | Bộ Nội vụ | Trước 10/8/2026 | Tháng 9/2026 |
| 8 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan | Bộ Tài chính | Trước 10/7/2026 | Tháng 8/2026 |
| 9 | Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp | Bộ Tài chính | Trước 10/8/2026 | Tháng 9/2026 |
Việc tập trung sửa đổi các luật về bất động sản và nhà ở cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc làm lành mạnh hóa thị trường, giải quyết nhu cầu an cư của người dân. Trong khi đó, các dự án luật về thương mại, cạnh tranh và điện lực lại hướng tới mục tiêu tạo lập môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và thu hút đầu tư nước ngoài.
Vai trò "nhạc trưởng" của Bộ Tư pháp và trách nhiệm các Bộ ngành
Để đảm bảo 9 dự án luật này về đích đúng hạn và đạt chất lượng cao nhất, Bộ Tư pháp được giao vai trò chủ trì phối hợp, thẩm định và hoàn thiện hồ sơ. Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề, đòi hỏi sự tập trung cao độ và khả năng bao quát toàn diện hệ thống pháp luật.
"Các Bộ được giao chủ trì phải thực hiện nhiệm vụ xây dựng luật theo phân công; chủ động nghiên cứu, đề xuất bổ sung các dự án luật cần thiết. Bên cạnh đó, các đề xuất phải gắn với định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật." - Trích nội dung chỉ đạo tại Quyết định 701/QĐ-TTg.
Bên cạnh đó, các Bộ, ngành và địa phương cũng cần có sự phối hợp nhịp nhàng trong việc lấy ý kiến đối tượng chịu tác động. Một đạo luật chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi nó nhận được sự đồng thuận từ cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Việc công khai, minh bạch trong quá trình soạn thảo sẽ giúp hạn chế tối đa các lợi ích nhóm và đảm bảo tính thượng tôn pháp luật.
Với lộ trình đã được vạch sẵn, năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm bận rộn nhưng đầy kỳ vọng của công tác lập pháp Việt Nam. Những thay đổi này không chỉ dừng lại ở những con chữ trên giấy mà sẽ là động lực thực sự thúc đẩy sự phát triển thịnh vượng của quốc gia.