Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn bùng nổ hạ tầng với hàng loạt siêu dự án trọng điểm quốc gia như Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Cảng hàng không quốc tế Long Thành và hệ thống đường cao tốc xuyên Việt, bài toán thiếu hụt nhân lực kỹ thuật trình độ cao đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Để giải quyết nút thắt này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Công văn 1803/BGDĐT-GDNNGDTX, đặt ra những yêu cầu khắt khe và lộ trình cụ thể cho công tác đào tạo nhân lực kỹ thuật phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Nhận diện "cơn khát" nhân lực tại các công trình trọng điểm
Theo đánh giá từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, mặc dù hệ thống giáo dục nghề nghiệp đã có những bước tiến đáng kể, nhưng quy mô và chất lượng đào tạo hiện vẫn chưa theo kịp tốc độ triển khai của các dự án quan trọng quốc gia. Đặc biệt, các ngành nghề đặc thù như kỹ thuật đường sắt tốc độ cao, vận hành hệ thống điều khiển không lưu hiện đại, hay kỹ thuật xây dựng công trình ngầm đang rơi vào tình trạng khan hiếm nhân sự trầm trọng.
Tại Công văn 1803/BGDĐT-GDNNGDTX, Bộ yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương phải thực hiện rà soát tổng thể và dự báo chính xác nhu cầu nhân lực theo từng phân khúc kỹ năng. Việc này không chỉ dừng lại ở con số tổng quát mà phải chi tiết đến từng vị trí việc làm tại các dự án đang và sẽ triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030.
Đào tạo "thần tốc" nhưng phải đảm bảo chất lượng thực chất
Một trong những điểm mới đáng chú ý trong chỉ đạo lần này là việc đa dạng hóa hình thức đào tạo. Thay vì chỉ dựa vào các khóa đào tạo dài hạn truyền thống, Bộ khuyến khích các cơ sở giáo dục triển khai mạnh mẽ các chương trình đào tạo ngắn hạn, đào tạo lại (reskilling) và đào tạo nâng cao (upskilling) cho lực lượng lao động hiện có. Điều này nhằm đáp ứng ngay lập tức nhu cầu nhân sự cho các công đoạn thi công kỹ thuật phức tạp.
Căn cứ theo quy định tại Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh việc đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính trong việc cấp phép hoạt động giáo dục nghề nghiệp đối với các ngành nghề mới, kỹ năng xanh và kỹ năng số. Các cơ sở đào tạo có năng lực tốt sẽ được tạo điều kiện tối đa để mở rộng quy mô tuyển sinh các ngành kỹ thuật mũi nhọn.
Mô hình "Nhà trường - Doanh nghiệp": Chìa khóa của sự thành công
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu xóa bỏ ranh giới giữa giảng đường và công trường. Các cơ sở đào tạo phải chủ động liên kết với các tập đoàn, doanh nghiệp đang trực tiếp thi công các dự án trọng điểm để xây dựng chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng. Sinh viên không chỉ học lý thuyết mà phải được thực hành, thực tập trực tiếp trên các thiết bị, công nghệ hiện đại nhất đang được áp dụng tại thực địa.
Bên cạnh đó, chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ nhà giáo và chuyên gia kỹ thuật cũng được đặc biệt quan tâm. Công văn 1803/BGDĐT-GDNNGDTX nêu rõ:
"Cần có cơ chế thu hút, đãi ngộ xứng đáng đối với đội ngũ nhà giáo, nghệ nhân, người có tay nghề cao tham gia vào quá trình đào tạo; đồng thời ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại cho các phòng thí nghiệm, xưởng thực hành trọng điểm."
Siết chặt kỷ cương, đảm bảo tiến độ báo cáo
Để đảm bảo các chỉ đạo không chỉ nằm trên giấy, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát định kỳ. Các hành vi vi phạm trong tuyển sinh, đào tạo hoặc cấp văn bằng chứng chỉ không đúng quy định sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Các địa phương và đơn vị phải hoàn tất báo cáo kết quả triển khai về Bộ trước ngày 30/6/2026 để tổng hợp trình Chính phủ.
Việc thực hiện nghiêm túc Công văn 1803/BGDĐT-GDNNGDTX không chỉ giúp giải quyết bài toán nhân lực trước mắt cho các siêu dự án mà còn góp phần nâng tầm vị thế của lao động Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia có nền công nghiệp hiện đại vào năm 2030.