Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ tại Việt Nam vào năm 2026, việc bảo vệ thông tin riêng tư không còn là lựa chọn mà đã trở thành trách nhiệm pháp lý của mỗi công dân. Mới đây, Bộ Công an đã hoàn thiện và đang lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo này chính là việc cụ thể hóa các mức phạt đối với chính chủ thể dữ liệu nếu lơ là trong việc bảo vệ thông tin của chính mình.
Người dân cần nâng cao cảnh giác và ý thức tự bảo vệ dữ liệu cá nhân trên không gian mạng (ảnh minh họa)
Trách nhiệm tự bảo vệ dữ liệu: Từ quyền lợi thành nghĩa vụ pháp lý
Nếu như trước đây, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân thường được hiểu là trách nhiệm của các doanh nghiệp, tổ chức lưu trữ dữ liệu, thì với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, vai trò của chủ thể dữ liệu đã được nâng tầm. Dự thảo Nghị định xử phạt mới này là bước đi tiếp theo để đảm bảo tính thực thi của luật.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 58 của dự thảo Nghị định, chủ thể dữ liệu cá nhân có thể đối mặt với mức phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng đối với các hành vi vi phạm sau:
- Chủ thể dữ liệu không tự bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình; - Chủ thể dữ liệu không tôn trọng, bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác; - Chủ thể dữ liệu không cung cấp đầy đủ, chính xác dữ liệu cá nhân của mình theo quy định của pháp luật, theo hợp đồng hoặc khi đồng ý cho phép xử lý dữ liệu cá nhân của mình; - Chủ thể dữ liệu không chấp hành pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và tham gia phòng, chống hoạt động xâm phạm dữ liệu cá nhân.
Tại sao lại phạt người không tự bảo vệ dữ liệu của mình?
Nhiều ý kiến thắc mắc tại sao việc "không tự bảo vệ mình" lại bị xử phạt hành chính. Các chuyên gia pháp lý giải thích rằng, trong kỷ nguyên dữ liệu số, một lỗ hổng từ cá nhân có thể trở thành điểm yếu cho các cuộc tấn công mạng quy mô lớn, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Việc không tuân thủ các biện pháp bảo mật cơ bản hoặc vô ý để lộ lọt thông tin quan trọng không chỉ gây hại cho cá nhân đó mà còn tạo điều kiện cho tội phạm công nghệ cao hoạt động.
Các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an ninh mạng (ảnh minh họa)
Bên cạnh đó, hành vi không tôn trọng dữ liệu của người khác (như tự ý chia sẻ số điện thoại, hình ảnh, thông tin cá nhân của bạn bè, đồng nghiệp khi chưa được phép) cũng bị áp dụng mức phạt tương tự. Điều này nhằm xây dựng một văn hóa ứng xử văn minh và thượng tôn pháp luật trên không gian mạng.
Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý
Để tránh những rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi chính đáng, người dân cần thực hiện các biện pháp sau:
- Nâng cao nhận thức: Thường xuyên cập nhật các quy định mới tại Luật An ninh mạng và các văn bản hướng dẫn.
- Cẩn trọng khi chia sẻ: Không cung cấp thông tin cá nhân trên các trang web lạ hoặc các ứng dụng không rõ nguồn gốc.
- Sử dụng công cụ bảo mật: Kích hoạt xác thực hai lớp (2FA), sử dụng mật khẩu mạnh và không dùng chung mật khẩu cho nhiều tài khoản.
- Tôn trọng người khác: Tuyệt đối không phát tán thông tin cá nhân của người khác khi chưa có sự đồng ý của họ.
Dự thảo Nghị định này hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Tuy nhiên, mức phạt đề xuất lên tới 70 triệu đồng cho thấy sự quyết liệt của Chính phủ trong việc thiết lập kỷ cương và bảo vệ an toàn thông tin trong xã hội số hiện đại.